اين دو جز ايمان حقيقى به پروردگار عزّت و چيرگى نيست .
امّا دربارهء روحى كه خداوند به وسيلهء آن ايشان را يارى مىدهد ، و ايمان را در دلهايشان استوار مىسازد و آنان را به كمك آن روح بر مخالفتها و ستيزهجوييها پيروز مىگرداند بايد گفت كه آن تعبير از چيزى است كه به انسان زندگى حقيقى را مىبخشد ، و زندگى او در التزام و پيوستگى دايم او به حق است ، و از روشنترين مصداقهاى آن روح ايمانى است كه زندگى واقعى را براى آنان مىآورد و آيات و نشانههاى خدا را در ضمير آنان گرد مىآورد و ايمان مكتوب در دلهاى ايشان آن را در ذهن و خردشان زنده مىكند . خداى تعالى گفت : «
يا أَيُّهَا / 195 الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ إِذا دَعاكُمْ لِما يُحْيِيكُمْ
« 54 » - اى كسانى كه ايمان آوردهايد ! چون خدا و پيامبرش شما را به چيزى فراخوانند كه زندگيتان مىبخشد دعوتشان را پاسخ گوييد و بپذيريد » ، و از مصداقهاى روح تأييد الهى فرشتگان خدايند . اينك پارهاى از نصوصى كه در تفسير اين كلمه ( روح خدا ) آمده است :
امام صادق ( عليه السلام ) گفت : « آن ايمان است » ، « 55 » و گفت : « هيچ مؤمنى نيست مگر آن كه دلش در درون خود دو گوش دارد : گوشى كه وسواس الخنّاس در آن وسوسه مىدمد ، و گوشى كه فرشته در آن مىدمد و خداوند به وسيلهء آن فرشته مؤمن را پشتيبانى مىكند . » « 56 » آن گاه اين آيه را تلاوت كرد .
و امام ابو الحسن هادى ( عليه السلام ) گفت : « همانا خداى تبارك و تعالى مؤمن را به روحى از خود تأييد كرده كه هر وقت او نيكى و پرهيزگارى مىكند با او حضور دارد و هر وقت او گناه و تجاوز مىكند از او دور و پنهان مىشود ، پس آن روح با وى هست و هنگام نيكى كردن او از شادمانى به جنبش درمىآيد ، و هنگام بد كردن او در زمين فرو مىرود . پس اى بندگان خدا ! نعمتهاى خدا را با اصلاح خودتان مواظبت كنيد تا به يقين خود بيفزاييد ، و سودى نفيس و گرانبها بريد .
هامش
( 54 ) - الانفال / 24 .
( 55 ) نور الثقلين ، ج 5 ، ص 269 .
( 56 ) همان مأخذ .