ولى در آخرت هيچ نصيبى جز عذاب دايم ندارند ، و گفتهء خداى تعالى «
لَنْ تُغْنِيَ
- هرگز سودى نمىدهد » . نفى قاطع مؤكّد مؤيّد است ، و در آن اشارهاى است كه در دنيا تا اندازهاى محدود سودى بدانها رسانده است .
آن گاه قرآن تصويرى از منافقان را در آخرت فراروى ما مىگذارد ، آنجا كه به طمع نجات با فريبكارى براى خدا سوگند مىخورند ، و اين از آن روست كه شايد قسم و سوگند خوردن در دنيا و در برابر مردم سپر و وسيلهء استتارى باشد ، امّا خداوند بر همه چيز گواه و داناست و علمش احاطهء كامل دارد و اگر انسان اين حقيقت را به ژرفى دريابد بيگمان دست از نفاق و دورويى برمىدارد .
«
يَوْمَ يَبْعَثُهُمُ اللَّهُ جَمِيعاً فَيَحْلِفُونَ لَهُ كَما يَحْلِفُونَ لَكُمْ
- روزى كه خدا همهء آنها را برمىانگيزد ، هم چنان كه براى شما قسم مىخورند براى او نيز قسم خواهند خورد . » پس مىگويند : «
وَ اللَّهِ رَبِّنا ما كُنَّا مُشْرِكِينَ
« 46 » - به خدا سوگند پروردگار ما ، ما مشرك نبودهايم » ، و اين به سبب نفاقى است كه در وجود آنان ريشه دوانده و براى طمعى است كه به رهايى از رسوايى و عذاب دارند . اين آيه ما را به حقيقتى مهم رهنمون مىشود و آن اين است / 186 كه انسان با همان خلقيات و منشهايى كه تا هنگام مردن داشته برانگيخته و زنده مىشود . آرى ، انسان تنها با همين كالبد خويش زنده نمىشود بلكه با تمام ويژگيهاى نفسانى و رفتارى خود در رستاخيز برانگيخته مىشود ، پس آن روز دروغگويان را با دهانهاى بدبو ، و متكبّران را به صورت ذرّات خاكى مىبينى كه مردم بر آنها گام مىنهند و منافقان به سبب دو شخصيّتى بودن خود در دنيا ، در قيامت دو چهره دارند .
«
وَ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ عَلى شَيْءٍ
- و مىپندارند كه سودى خواهند برد ( و بر چيزى متّكى خواهد شد ) » چه چيزى مىتواند مكر و نيرنگ آنان را نزد خداوند از بين ببرد ، قدرت ، يا
هامش
( 46 ) - الانعام / 23 .