ياد پروردگار ، نرم مىشود .
اين هدايت ( ثانوى ) خداوند است كه خدا به آن هر كسى را كه بخواهد هدايت يافتگان به هدايت اولى هدايت مىكند و كسانى را كه ( هدايت اولى را نپذيرفتهاند ) گمراه فرموده براى آنان هدايت كنندهى ( ديگرى ) ، نيست . به آيهى ( 36 ) و ( 37 ) همين سوره نيز مراجعه كنيد .
يك نمونهى ديگرى از هدايت ثانوى :
« إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ إِذا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ إِذا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آياتُهُ زادَتْهُمْ إِيماناً وَ عَلى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ »
( الأنفال : 2 ) ؛ وقتى نام خدا گرفته شود ، دلهاى آنان مىترسند ( و مىلرزند ) وقتى آيات او تلاوت شود ، ايمان آنان بيشتر شده و بر پروردگار شان توكل و اعتماد مىكنند ( دقت كنيد كه به عمق مطلب برسيد )
نكتهى مهم اينكه : هدايت اول و دوم براى يكبار نيست ، هر بار كه مكلف به هدايت دومى برسد و عمل كند ، روح او استعداد بيشترى پيدا مىكند فيض ديگرى ( هدايت ثانوى ) از مبدأ فياض به او مىرسد . و همچنين اين فيض و لطف اضافه مىشود . احتمالًا در معصيت اول كه خذلانى در پىدارد اگر او به معصيت خود شدت بخشيد ، اضلال ديگر كه نتيجهى فعل اختيارى عاصى مىباشد باز هم در حق او به عمل مىآيد ، تا اولىها به درجهى كمال لايق خود صعود كنند و دومىها به پستى و نقص كسب شدهى خود برسند
« وَ ما رَبُّكَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ »
( فصلت : 46 ) ؛ بلى متمردين و مكذبين به جايى مىرسند كه :
« فَأَذاقَهُمُ اللَّهُ الْخِزْيَ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ لَعَذابُ الْآخِرَةِ أَكْبَرُ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ »
( الزمر : 26 ) ؛ خداوند خوارى و ذلت را در زندگانى حاضر به آنان مىچشاند و عذاب آخرت بزرگتر است اگر بدانند .
باز هم در مورد هدايت
« إِنَّكَ لا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَ لكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ »
( القصص : 56 ) ؛ و
« لَيْسَ عَلَيْكَ هُداهُمْ وَ لكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ . . . »
( البقرة : 272 ) ؛ در اين دو آيه ، هدايت مردم را از پيامبر سلب