تشويق آزاد انديشى در فرهنگ قرآن
« فَبَشِّرْ عِبادِ ، الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُولئِكَ الَّذِينَ هَداهُمُ اللَّهُ وَ أُولئِكَ هُمْ أُولُوا الْأَلْبابِ »
( الزمر : 17 ، 18 ) ؛ بندگان را بشارت بده كه ( وقتى ) قولى را گوش مىدهند بعد از نيكوترين آنها پيروى مىكنند ، آنان كسانى هستند كه خداوند هدايت شان كرده و همين اينان خردمندانند .
آرى ؛ إنسان نبايد هر چه را شنيد رد كند يا بپذيرد ؛ بلكه عقل إنسانى حكم مىكند كه آن مطلب را مورد تجزيه و موشكافى در لابراتوار فكر خود ببرد و فكر كند و پس از تدبر و تعقل آن را قبول ، يا رد كند . و در مرحلهى ثانى بين خوب و خوبتر ، تمييز دهد و خوبتر را انتخاب و از آن پيروى كند . اين دستورعقل است و قرآن همين انتخاب بعد از تدبر و تفكر را بيان مىدارد كه چيزى را در باور و عمل ، كوركورانه قبول نكنيد . چه دستور عالى و مترقى و به اين آيات توجه فرمايد :
1 - در مورد تدبر ؛ « 4 » آيه ؛
2 - در مورد تعقّل ؛ در حدود « 50 » آيه ؛
3 - در مورد اعتبار و عبرت گرفتن ، درحدود « 6 » يا « 7 » آيه ؛
4 - در مورد تفكر ، « 18 » آيه .
مزد بىحساب
« إِنَّما يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسابٍ »
( الزمر : 10 ) ؛ صبر كنندگان در مقابل بلاها و امراض لاعلاج و در مقام به جا آوردن واجبات و در مقام شكيبايى در ترك محرمات مزد خود را بىحساب ، به دست مىآورند ؛ مراد از مزد بىحساب ، مزد فوق قانون نيست و نه مزد بىحد ؛ بلكه همه چيز مطابق حكمت و حساب و كتاب است ؛ منتهى مزد كنترول نفس اماره از فرار نمودن از حدود شريعت و شكيبايى در برابر حوادث ناگوار ، استحقاق ثواب زيادى