ولى قدر متيقّن اصول همه دينهاى آسمانى يكى بوده است ؛ مانند ايمان به خداوند و صفات ثبوتيه و سلبيه و صفات فعليه او ( مانند عدالت و رحمت و غضب و ساير افعال او ) و معاد ( ميدان حساب ، دوزخ و بهشتها ) و نبوّتها و شرايع مشترك ؛ مانند نماز ، زكات ، روزه و غيره و قتل نفس و شراب و زنا و ظلم و ساير كباير مشتركه .
بلى در اشخاص انبياء اختلاف بوده ، ممكن است ايمان به انبياى گذشته همان گونه كه در اسلام واجب بوده در دين هاى ديگر نيز لازم بوده . و اينكه آيا بر مردم گذشته ايمان به انبياى آينده واجب بوده يا نه بايد گفت : والله العالم .
رابعاً از آنچه كه در اسلام جديداً نازل شده در اين آيه به إيحاء ( وحى كردن ) تعبير شده و آنچه كه از اديان ديگر در دين اسلام ننام برده شده به كلمه ( توصيه و سفارش كردن ) تعبير گرديده كه سبب آن را نگارنده كم علم نفهميده است و وجوهى در فرق دو مفهوم گفته شده مجرّد احتمالات و يا خيالات است و خداوند دانا است .
و خامساً در آيه از شرايع پنجگانه همان پنج تن مقدس و بزرگوار صحبت به ميان آمده كه از اهمّيت به آنها حكايت دارد كه كاشف از مقام رسولان آنان مىباشد .
از مجموع اين دو آيه اين گمانه زنى پيدا مىشود كه همين پنج تن از انبياء اولى العزم هستند
« فَاصْبِرْ كَما صَبَرَ أُولُوا الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ وَ لا تَسْتَعْجِلْ لَهُمْ . . . »
الأحقاف : 35 ؛
در صحيح ابن ابى يعفور قال سمعتُ ابا عبدالله ( ع ) يقول : سادة النبيين . . . امام صادق فرمود سرداران انبياء و مرسلين پنج تن هستند و اينان اولوالعزم از رسولان مىباشند و بر آنان آسياب نبوّت مىچرخد . نوح ، ابراهيم ، موسى ، عيسى و محمد صلى الله عليه و عليهم « 1 »
هامش
( 1 ) - كافى ج 1 / 175 ، و معجم الاحاديث المعتبره ، ج 1 / 350 .