و معتبره على بن الحسن فضّال از امام رضا نيز بر آن دلالت دارد با شرح بيشتر « 1 » و در اين حديث دوم آمده است كه : اينان به اين سبب اولى العزم ناميده شدهاند كه صاحبان عزائم و شريعت بودهاند ، چون هر نبى كه بعد از نوح آمده بر شريعت و راه او رفته و پيرو كتاب او بوده تا ابراهيم خليل آمده است و هر نبى كه در ايام او و يا بعد از او آمده ، بر شريعت و راه ( منهاج ) او بوده و پيرو كتاب او ، تا زمان موسى . و هر نبى كه در زمان موسى و بعد از او آمده بر شريعت و منهاج او و پيرو كتاب او بوده تا روزگار عيسى و هر نبى كه در زمان عيسى و يا بعد از او آمده بر منهاج و شريعت او و تابع كتاب او بوده تا زمان نبىى ما محمد ( ص ) پس اين پنج تن صاحبان عزم بوده و برتر از همه انبياء و رسولان بودهاند و شريعت محمد صلى الله عليه و آله تا روز قيامت نسخ نمىشود و پيامبرى بعد از او نمىآيد .
بنابراين اين پنج تن بزرگوار صاحب شريعت و صاحب كتاب بودهاند . والله العالم .
« لِكُلٍّ جَعَلْنا مِنْكُمْ شِرْعَةً وَ مِنْهاجاً وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً واحِدَةً وَ لكِنْ لِيَبْلُوَكُمْ فِي ما آتاكُمْ فَاسْتَبِقُوا الْخَيْراتِ . . . »
المائدة : 48 ؛ براى هر يك از شما شريعتى و راهى قرار داديم ظاهراً مراد يهوديها و نصرانيها و مسلمانان است نه ساير امتهاى انبياء ( ع ) تا معنى اين مىشود كه هر نبى صاحب شريعتى بوده باشد ، و اگر خدا مى خواست شما ( سه أمّت فوق ) را يك أمّت قرار مى داد ، ليكن ( اين تعدّد و سه أمّتى ) براى آزمايش شما در آنچه ( يعنى شريعتهاى جداگانه ) به شما داده شده بود ، مىباشد پس سبقت بگيريد به سوى خيرات .
البته كه نگارنده ذيل آيه شريفه را از كم علمى خود نفهميده است كه آزمايش سبب تعدّد اديان شده و هر سه دسته در عرض واحد امر به سبقت گيرى به سوى خيرات شدهاند مگر گفته شود خطاب به استباقه مخصوص به مسلمانان باشد كه سؤال اول تنها جواب طلب است .
هامش
( 1 ) - معجم الاحاديث المعتبره ، نفس المصدر و بحارالانوار ج 11 / 35 . به نقل از عيون الاخبار .