مىدهد و اين نسبت از قبيل نسبت معلول و مسبّب به سبب مباشر و سبب متوسّط و سبب بعيد است . ؛ يعنى ملائكه مأمورين به قبض ارواح ، روح انسان را به دستور ملك الموت كه از جانب خداوند فرمانده آن فرشته ها است مى گيرند ؛ مانند اينكه فردى به شخص ديگر دستور ميدهد كاغذ را بين آتش بياندازد ، اگر بگويى آتش كاغذ را سوخت ؛ مانند اين است كه بگوييم كه كاغذ را آنكه در آتش انداخت ، سوزاند و مانند اينكه گفته شود فرد آمر آن را سوزاند ، هر سه تعبير درست است . و اين صحت نسبت يك قاعده كلى است كه در خيلى از موارد حيرت را بر طرف مىكند . بلى يك موجود يا حادثه اگر ده سبب داشته باشد نسبت آن معلول به هر كدام اسباب ده گانه صحيح است .
تفسيرسوره احزاب « 1 »
. قاعدهى كليه نفى خطأ
« وَ لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ فِيما أَخْطَأْتُمْ بِهِ وَ لكِنْ ما تَعَمَّدَتْ قُلُوبُكُمْ وَ كانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً
الأحزاب : 5 .
در كلمات قرآنى دو قاعده كلى وجود دارد :
اول معصيت و مخالفت خطايى عقاب ندارد و اما آثار وضعى آن لازم الاجراء است ؛ مانند قضاء و اعاده در مواردى و مانند ضمان اموال مردم كه سهواً و جهلًا و خطاءً تلف كرده باشد و تفصيل آن در فقه مذكور است .
دوم معصيت عمدى بعلاوه آثار وضعى استحقاق عقاب متعمد را نيز در پى دارد و موجب
هامش
( 1 ) - اين سوره مدنى و داراى 73 آيه است و از جنگ احزاب ( خندق ) صحبت كرده و لذا سوره به نام جنگ مذكور مسمّى شده است .
گفته شده اين سوره داراى 1288 واژه و 5896 حرف بوده و در سال 6 هجرى نازل شده است