شما پيش از آنكه تأويل مذكور براى شما تحقق يابد ، خبر مى دهم و علم تأويل خوابها را پروردگارم به من ياد داده است .
بعد بازگشت ( تأويل ) خواب شان را بيان داشت كه همان گونه هم واقع شد البته جمعى از إنسانها چيزهايى از علم مذكور آموختند و مطالبى را در اين مورد در كتابها نوشتند و انصافاً كه بعضى از تعبير هاى خواب كه از طرف بعضى از اهل خبره صورت گرفته تعجب آور است .
ولى اين علم تا امروز هم قواعد ثابتى پيدا نكرده كه بر اساس آن تأويل و نتيجه خوابها به دست آيد و آيا اين كار در آينده به صورت علمى نصيب إنسانها خواهد شد يانه ؟ . بايد گفت والله العالم .
حكم و أمر دو گونه است
حكم و امر در قرآن به معناى تكوينى استعمال شده است ، مثل
« إِنَّما أَمْرُهُ إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ »
( يس : 82 ) و گاهى به معناى تشريعى و تقنينى است . امر و حكم ( فرمان ) تشريعى و تقنينى مجرد اعتبار بر ذمه محكوم و مأمور است و قابل عصيان و نافرمانى است و مكلّف مىتواند آن را ترك كند و جبرى بر آن وجود ندارد و لذا كفّار و فساق بيشتر از مؤمنين نافرمانى مىكنند و اولى ها با اختيار خود سركشى مىكنند و دوّميها به اختيار خود به دستورات دينى تا حدى عمل مىكنند و جمعى به همهى احكام دين به رضاى خود مقيدند ولى در احكام و اوامر تكوينى كه به مجرد اراده خداوند وجود مىگيرد ، مخالفت آن از قدرت بشر ؛ بلكه از توان همهى جهانيان بيرون است .
بعد از بيان اين ضابطه مرد دانشمند مىتواند احكام تكوينى را از احكام تشريعى در سراسر قرآن تشخيص دهد
فايده : از جمله اخير آيه فوق ( يوسف 40 ) به دست مىآيد كه انحصار عبادت براى الله