اين آيات دلالت دارد كه خوابها تا حدى معنى دار و قابل تعبير است چنانچه دو خواب پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله ( بند اول و چهارم ) و خواب ابراهيم در مورد ذبح اسماعيل عليهما السلام ( بند سوم ) و خواب حضرت يوسف در سجده كردن خورشيد و ماه و يازده ستاره براى او ( بند 5 و 6 ) و خواب پادشاه مصر و تعبير او از طرف حضرت يوسف ( بند دوم ) تعبير شدند . ولى اينها دليل نمىشود كه همهى خوابها تعبير دارند .
غالب إنسانها خوابهايى مى بينند و معانى آنها را نمىدانند بعيد نيست كه قسمتى از خوابها به نحوه محيط ما ، بسته گى داشته باشد مثلًا به كيفيت غذا هايى كه مى خوريم و حوادث تلخ و شيرينى كه به آن مبتلا مى شويم و خاطراتى كه در ذهن ما رسوب مىكند و مىشود خوابهاى آشفته و پريشان و حتى مداخلات شيطان ها را در دسته ديگر و يا در رديف اين دسته بياوريم در حديث معتبر خوابها را به سه دسته بيان داشته ، بشارت از خداوند ، غمگين كردن مؤمنين از جانب شيطان و اضغاف و احلام « 1 »
ولى دسته ديگر از خوابها كه به نظر ما بى مفهوم مى نمايد محتمل است پيامهايى از طرف روح ما باشد كه از ملائكه - مثلًا - دريافت مى دارد و معانى متوسط و عالى داشته باشد كه در آينده قريب و بعيد در زندگانى فردى يا اجتماعى ما پديدار شود .
و اين احتمال از قول حضرت يوسف متعين مىشود
« قالَ لا يَأْتِيكُما طَعامٌ تُرْزَقانِهِ إِلَّا نَبَّأْتُكُما بِتَأْوِيلِهِ قَبْلَ أَنْ يَأْتِيَكُما ذلِكُما مِمَّا عَلَّمَنِي رَبِّي . . . »
( يوسف : 37 )
دو زندانى كه خوابى ديده بودند از حضرت يوسف كه در زندان بود تأويل آن را خواستند ، يوسف گفت پيش از اين كه غذاى روزانه شما آورده شود شما را به تأويل خواب
هامش
( 1 ) - معجم الاحاديث المعتبره ج 1 / 284 ، در باب مذكور ده روايت معتبر ( يكى مضمر است ) ذكر شده محقق به آنجا مراجعه كند در ذيل روايتى در معجم الأحاديث المعتبره ( 1 / 280 ، آمده است كه رؤياى صادقه يك جزء از هفتاد جزء نبوّت است من احتمال مى دهم دانشمندان امروزى نيز در باره خواب حرفهايى گفتهاند و افراد خواهان تحقيق حتماً به بحارالانوارهم مراجعه كنند .