بنابر اين خاك پاك نه تنها آلوده نيست ؛ بلكه از بين برنده آلودگيها است و مىتواند از اين نظرتا حدودى جانشين آب شود ، با اين تفاوت كه آب حلال است يعنى ميكربها را حل كرده و با خود مى برده ولى خاك ميكرب كُش است . أما بايد توجه داشت كه خاك تيمم كاملًا پاك باشد همانطور كه قرآن در تعبير جالب خود مىگويد : ( طيباً ) قابل توجه اين كه تعبير به « صعيد » كه از ماده « صعود » گرفته شده اشاره به اين است كه بهتر است خاكهاى سطح زمين براى اين كار انتخاب شود ؛ همان خاكهايى كه در معرض تابش آفتاب و مملو ازهوا و باكتريهاى ميكرب كُش است ، اگر چنين خاكى طيب و پاكيزه نيز بود ، تيمم با آنان أثرات فوق را دارد بدون اين كه كمترين زيانى داشته باشد .
جاهل قاصر معاقب نيست
« رُسُلًا مُبَشِّرِينَ وَ مُنْذِرِينَ لِئَلَّا يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَى اللَّهِ حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِ »
( النساء : 165 ) ؛ رسولان ( ما ) بشارت دهنده ( به بهشت ) و بيم دهندگان ( به دوزخ ) هستند تا براى مردم بر خدا ( در صورت محروم شدن آنان از بهشت و رفتن به دوزخ ) حجتى بعد از رسولان نباشد . بلى وجود أنبياء در زمان حيات شان حجت خدا بر مردم است و مردم كافر قهراً يا مقصر هستند يا معاند چنانچه قرآن مىگويد :
« وَ جَحَدُوا بِها وَ اسْتَيْقَنَتْها أَنْفُسُهُمْ ظُلْماً وَ عُلُوًّا »
( النمل : 14 ) ؛ با اين كه ارواح شان به آيات ما يقين داشتند آنها را از روى ستم و تكبر إنكار كردند و امثال اين آيه كه در مذمت مقصرين و معاندين وارد شده زياد است . بلى در أماكن دور كرهء زمين مردمى كه خدمت رسولان نرسيده اند و عقل كاملى ندارند قاصر و معذورند ولى پس از فوت أنبياء و ائمه و سد باب معجزه بعيد نيست حتى در زمان ما ، نود در صد مردم ، جاهل قاصر باشند كه مستحق عقاب نيستند . و ما اين موضوع را در كتابهاى ديگر خود به وسيله آيات إثبات كردهايم هر كسى متفكر باشد قصور أكثريت إنسانها براى او محسوس است . و عقاب قاصر عقلًا قبيح است . والله الاعلم . وقتى قاصر معاقب نباشد و تنها دوزخى ها معاندان و مقصران