روزى قضيّهء اين رفيقمان را خدمت حضرت آقاى انصارى همدانى عرض كردم ، و ايشان فرمودند : چه اشتباه بزرگى كردهاست ! خيلى جرأت داشته كه دست به چنين كارى زدهاست . انسان هميشه بايد از پرتگاه و جائى كه خوف سقوط از آن دارد ، فرار كند . نه اينكه براى خود پرتگاهى بسازد و بر لب آن ايستاده و به زحمت خود را نگهدارد كه مبادا پاى او بلغزد و به ته درّه سقوط كند ! »
تواضع
نردبان عروج به عالم توحيد ، تواضع در برابر حضرت پروردگار است كه رسولخدا صلّى الله عليه و آله وسلّم مىفرمايند :
مَن تَواضَعَ لِلَّهِ رَفَعَهُ اللَهُ . « 1 »
« هركس براى خداوند تواضع و فروتنى نمايد ، خداوند مقام و منزلت او را بالا مىبرد . »
و نيز سرچشمهء زايندهء حقائق عرفانى كه بر قلب سالك جارى مىشوند و مقامات سنيّه از گسستن قيد نفس تا
ما لا عَينٌ رَأَتْ وَ لا أُذُنٌ سَمِعَتْ
همه ، تواضع للّه و فىالله است كه حضرت امام صادق عليهالسّلام مىفرمايند :
التَّواضُعُ أَصْلُ كُلِّ خَيْرٍ نَفيسٍ وَ مَرْتَبَةٍ رَفيعَةٍ . « 2 »
تواضع أصل و منشأ همهء خوبىها و مقامات عاليه مىباشد . »
و اين تواضع و فروتنى ، صفت بندگانىاست كه نسبت خود را از ماسوا بريده و نسبت عبوديّت و اضافهء خود به حضرت پروردگار را تصحيح كردهاند . و به خلعت :
وَ عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْناً
« 3 » مشرّف شدهاند ؛ چرا كه فقر ذاتى ، اقتضاى تواضع و خاكسارى دارد نه استكبار در برابر خداى
هامش
( 1 ) . بحارالأنوار ، ج 72 ، باب التّواضع ، ص 120 ، ح 8 .
( 2 ) . همان مصدر ، ص 121 ، ح 12 .
( 3 ) . قسمتى از آيه 63 ، از سورهء 25 : الفرقان .