و در روايت از امام صادق عليهالسّلام آمدهاست كه :
وَ لَاحِجابَ أظْلَمُ وَ أَوْحَشُ بَينَ العَبْدِ وَ بَيْنَ اللَهِ تَعالَى مِنَ النَّفْسِ وَ الهَوَى وَ لَيْسَ لِقَتْلِهِما و قَطعهِما سِلاحٌ وَ ءَالَةٌ مِثْلُ الِافِتقارِ إلَى اللَهِ سُبْحَانَهُ وَالْخُشوعِ وَالْجوعِ وَالظَّمَإِ بِالنَّهارِ وَالسَّهَرِ بِاللَيْلِ . « 1 »
« و در ميان بنده و خداوند متعال حجابى تيرهتر و وحشتناكتر از نفس و هوى وجود ندارد . و براى از بينبردن و ريشهكن كردن اين دو ، سلاحى مؤثّرتر از إظهار فقر و نياز و بندگى به درگاه خداوند سبحانه و خشوع در برابر عظمت او و گرسنگى و تشنگى در روز و بيدارى شب نمىباشد . »
و از اينجا به دست مىآيد كه تهجّد و سهر در إزالهء حجاب نفس و لقاء حضرت پروردگار مدخليّتى تامّ دارد و لذا حضرت علّامهء والد قدّسسرّهالشّريف آن را عماد و مقوّم أربعين سالك مىدانستند و مىفرمودند :
اگر شبى تهجّد سالك از او فوت شد ، آن أربعين كأن لم يكن است و بايد از ابتدا شروع كند ! و مىفرمودند : سالك در روز بايد به امور روزانهء خود بپردازد . اگر طلبه است بايد به دنبال تحصيل علم باشد و اگر كاسب يا تاجر است ، به دنبال تجارت و كسب روزى برود ، و بارها برايمان مىخواندند :
روز در كسب هنر كوش كه مىخوردن روز * دلِ چون آينه در زنگ ظلام اندازد « 2 »
ولى در عوض سالك بايد غبار غفلت و زنگار كثرات را كه در روز بر دل او مىنشيند ، با اشك و آه و در خلوت شبانه با حضرت پروردگار ، صيقل زده و جام دل را از شراب وحدت لبالب كند . بايد در شب براى آخرت خود كسب كند تا
هامش
( 1 ) . مصباحالشّريعة ، الباب الثّمانون فى الجهاد و الرّياضة ، ص 356 .
( 2 ) . ديوانحافظ ، ص 89 ، غزل 200 .