از أسماء جماليّه و بر هر دو اشراف خواهند داشت . در زمان حيات دنيا در تحت أسماء جلاليّهء خداوند قرار مىگيرند و با تحمّل سختىها و مشقّتها و مجاهدهء با نفس رشتهء تعلّق به دنيا را مىبُرند ؛ زيرا قطع تعلّق از دنيا و سير إلى الله با جمال تنها ممكن نيست و حتّى مجذوب سالك كه مجاهده در او أقلّ بوده و با جمال پيش مىرود ، بازهم پر جلال او را مىگيرد و وى مشمول سختيها و مشقّات عالم كثرت مىشود . و لذا فرمودهاند :
حُفَّتِ الجَنّةُ بِالمَكارِهِ .
ولى در عوض در آخرت پس از عبور از جهنّم ، كه براى همه به انحاء مختلف صورت مىپذيرد ، تحت أسماء جماليّهء حضرت حقّ قرار مىگيرند و از انس با خداوند و رحمت و رأفت وى بهرهمند مىشوند .
در مقابل ، كفّار در عالم آخرت گرچه حقيقت توحيد برايشان منكشف مىشود ؛
يَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ الْمُبِينُ
« 1 » و ديدهء ملكوتى ايشان در آن عالم تيز و بينا مىشود ؛
فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ
« 2 » ،
با اين حال از تماشاى طلعت و جمال و لطف خداوند محروم مىباشند ؛
إِنَّهُمْ عَنْ رَبِّهِمْ يَوْمَئِذٍ لَمَحْجُوبُونَ
« 3 » و چشم ايشان از نظر بر پروردگار أعمى و كور است ؛
وَ مَنْ كانَ فِي هذِهِ أَعْمى فَهُوَ فِي الْآخِرَةِ أَعْمى وَ أَضَلُّ سَبِيلًا .
« 4 » پس به اعتبارى همه در نهايت سير خود به مقام
هامش
( 1 ) . آيه 25 ، از سورهء 24 : النّور : « مىدانند كه فقط الله تبارك و تعالى حقّ آشكار است . »
( 2 ) . آيه 22 ، از سورهء 50 : ق : « چشم تو در امروز تيزبين است . »
( 3 ) . آيه 15 ، از سورهء 83 : المطفّفين : « ايشان در آن روز از پروردگار خود محجوب بوده ، نمىتوانند به او نظر نمايند . »
( 4 ) . آيه 72 از سورهء 17 : الإسرآء : « و هر كس در دنيا كور است ، در آخرت نيز كور و أعمى است و از مسير هدايت و خير دور تر و گمراهتر خواهد بود . »
و سرّ اينكه فرموده است : أَضَلّ سَبِيلًا اينستكه عالم آخرت عالم ظهور ملكات مختفيه است و كافر در دنيا بسيارى از ملكات سيّئهاش ظهور پيدا نمىكند ، زيرا چهبسا -