مرحوم حاج شيخ عبّاس قمّى رحمة الله عليه ميفرمايد : و براى بعضى از أرباب وجد و عرفان - ابنعربى - نامهاىاست كه به فخررازى نوشته و من دوست دارم برخى از عبارات آن را نقل نمايم .
ابن عربى در آن نامه ، خطاب به فخر رازى ميگويد : « بعضى از مؤلّفات و آثار تو را ديدهام و بر قوّهء متخيّله و فكر نيكويى كه خداوند تو را با آن تأييد كرده آگاه شدم ، امّا تا آن زمان كه نفس از دسترنج خود روزى مىخورد هرگز حلاوت و شيرينى علوم وهبى را ذوق نخواهد كرد ! و از كسانى خواهد بود كه از پائين پاى خود روزى خورده و جان خود را با علوم أرضى و أهل حجاب مشغول و سير مىكند ، و حال آن كه مرد كامل كسىاست كه از بالاى خود روزى گرفته و جان خود را بر مائدهء علوم آسمانى بنشاند و از أطعمهء آن بهرهمند گرداند ؛ چنان كه خداوند متعال ميفرمايد : و اگر ايشان تورات و انجيل و آنچه كه بسوى ايشان از جانب پروردگارشان نازل گشته برپامىداشتند ، هر آينه از بالاى خود و از زير پاهايشان روزى مىخوردند .
دوست من كه خداوند او را موفّق گرداند ، بايد بداند كه وراثت كامل ، تنها وراثتى است كه از جميع جهات باشد نه از بعض جهات و از آنجا كه عالمان وارثان أنبياء مىباشند ، پس بر انسان عالم و خردمند لازم است كه بكوشد تا آن وراثت كامل را تحصيل كرده و در دستيابى به اين مرتبهء عليا ، دونهمّت نباشد . »
تا اينكه ميگويد : « و براى صاحب همّت عالى و بلند سزاوار است كه معلّمش ، مؤنّث و نيز فقير نباشد . « 1 » و هر موجودى كه كمال آن به غير خود باشد
هامش
( 1 ) . مراد از « مؤنّث » در اينجا منفعل است و چون ماسوىالله همگى مخلوق بوده و هر مخلوقى منفعل مىباشد و فاعل مطلق خداست ، از ماسوىالله به مؤنّث تعبيرفرموده است . علّامهءطباطبائى قدّسسرّه در ذيل آيه شريفه :إِنْ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ إِلَّا إِناثاًميفرمايد :
« الإناث جمع انثى ، يقال : أنُث الحديد أنثًا أى انفعل و لان ، و أنُث المكانُ أسرع -