نجات را تمسّك به قرآن و عترت معرّفى فرمود و در حديث نورانى و مهمّ و متواترى كه شيعه و سنّى آن را نقل نمودهاند - و مشهور به حديث ثقلين است - فرمود : إنِّى تَارِكٌ فِيكُمُ الثَّقَلَيْنِ كِتَابَ اللَهِ وَ عِتْرَتِى أهْلَ بَيْتِى ؛ مَا إنْ تَمَسَّكْتُمْ بِهِمَا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدِى أبَدًا « 1 » ؛
بنابراين براى اطاعت دستور پيامبر گرامى اسلام و چنگ زدن به ريسمان محكم إلهى قرآن و عترت بايد تمامى مقدّمات لازم براى دست يا بى بدين مقصود را فراهم آورد . و در همين راستا و براى تحقّق همين هدف نورانى ، علوم آلى و مقدّمى براى فهم صحيح مفاد قرآن و حديث در حوزه معارف اسلام پيدا شد و رونق گرفت ؛ همچون علم ادبيّات عرب : صرف ، نحو ، لغت ، معانى و بيان ؛ و همچون علوم خاصّ قرآنى كه به حوزه قرآن شناسى مربوط مىشود همانند : نزول قرآن و كيفيّت و اقسام آن ، كيفيّت جمعآورى و تدوين قرآن ، قرائتهاى قرآنى ، ناسخ و منسوخ ، محكم و متشابه ، ظاهر و باطن ، تأويل ، جرى و تطبيق ، بيانهاى قرآنى ، مسأله معجزه بودن قرآن و تحدّى آن ، و دهها مطلب ديگر كه موجب پيدايش كتب مستقلّه در اين زمينه از قرنهاى نخستين جهان اسلام گشت . « 2 »
همچنين در حوزه حديث شناسى علوم مختلفى پيدا شد . همچون علم رجال كه متكفّل بيان احوال راويان حديث است و جايگاه علمى ، اخلاقى و اجتماعى آنان و درجه اعتماد به گفتارشان را بيان مىكند و ايشان را به لحاظ
هامش
( 1 ) اين حديث شريف را با أسناد مختلف و از كتب فريقين ، حضرت آقا رضوان الله تعالى عليه در جلد 13 « امام شناسى » كه مستقلًّا پيرامون اين حديث است ذكر نموده و از جوانب گوناگون در سند و مفاد آن بحث كردهاند
( 2 ) . در اين رابطه و براى اطّلاع بيشتر رجوع شود به « إتقان » سيوطى ، و همچنين كتاب « قرآن در اسلام » علّامه طباطبائى أعلى الله مقامه الشّريف ، و « نور ملكوت قرآن » حضرت آقا رضوان الله تعالى عليه .