نكته قابل توجّه آنست كه عالمان و انديشمندان داراى مراتب مختلفى هستند : برخى از آنان با تلاش و جدّيّت ، اطّلاعات مختلف علمى را در رشته معيّنى بدست مىآورند و به صورت پايگاهى از اطّلاعات علمى در مىآيند كه از دانش متراكمشان هم خود و هم ديگران بهره مىبرند .
و گروهى ديگر كسانى هستند كه نه تنها در جمعآورى اطّلاعات علمى در رشته خاصّى موفّق و فعّال هستند بلكه بخاطر برخوردارى از هوش و حافظه قوى و ذوق و ابتكار و قدرت تعمّق و تدبّر در مسائل و بهرهمندى از سرعت انتقال با كنار هم چيدن اندوختههاى علمى خويش به نكاتى جديد مىرسند و نوآورىهائى را نيز مطرح مىسازند .
حضرت آقا نيز بخاطر داشتن هوش و استعداد فوقالعاده و پشتكار و جدّيّت خستگى ناپذير و توفيق ادراك محضر بزرگان علم و معرفت در رشتههاى مختلف حوزوى كه هر يك صاحب نظر بودهاند ، در تمامى علوم متنوّع و جارى در حوزههاى علميّه شيعى در سطحى عالى قرار داشته و ابداعاتى را نيز به منصّه ظهور رساندهاند ؛ كه حقّاً اعطاء لقب پر معناى « علّامه » به ايشان را مدلّل مىسازد .
استخراج ابتكارات علمى معظّمٌ له - كه بعضاً در كتابهاى ايشان و يا تقريرات دروس و يا جُنگهاى خطّى به چشم مىخورد - مستلزم فرصت و مجالى ديگر است .
اكنون با بيانى اجمالى به ابعاد مختلف علمى ايشان اشارهاى گذرا خواهيم نمود .
« علوم آلى و مقدّمى »
با توجّه به اينكه قرآن به زبان عربى فصيح و در اوج إعجاز نازل