و بر أساس بحث ايشان ، مخالفان فلسفه منحصر مىشوند در أخباريّين كه بحث از أدلّهء عقليّه را إنكار دارند نه اصوليّون كه قوام بحثشان بر عقل است . معروف است - و قبلًا نيز اشاره شد - كه چون از شيخ مرتضى أنصارى دربارهء مسألهاى از مسائل توحيد سؤال شد در پاسخ گفت : من مرد اين ميدان نيستم ؛ برويد سبزوار و از حكيم ملّا هادى بپرسيد !
از مفسّرين و محدّثين أهل تسنّن ، آنها كه أشعرى مذهبند با فلسفه مخالفند و معتزله موافق . و اين به علّت آنست كه : أشاعره در أبحاث عقليّه فرو مىمانند ، و امّا معتزله و شيعه باكى از أبحاث عقليّه ندارند .
سيّد محمود آلوسى چون سنّى أشعرى مذهب است و صريحاً در عبارات خود به شيخ أبوالحسن أشعرى استناد مىجويد ، و جدّ مادرى وى شيخ عبدالقادر گيلا نى است و به او نيز تمسّك دارد ، در
هامش
- « جمعى از آنها كه بواسطهء انتساب بر شيخ أبوالحسن أشعرى به أشاعره ناميده شدهاند تصريح صريح نمودند بر اينكه : قوانين إسلامى كه مباحث كلاميّه مطابقت آن را التزام نموده عبارت است از تمامى ظواهر آيات و أخبار خواه متواتر باشد يا آحاد ، قطعى باشد يا ظنّى ، نصّ باشد يا ظاهر ! و ملتزم شدند ظواهر آيات و أخبار را - اگرچه دلالت بر تجسّم و رؤيت و جبر و غير آن داشته باشد - اعتقاد نموده أدلّهء عقليّه را كه مخالف آنهاست مردود و مجروح سازند ؛ و بدين واسطه مخاصمت ظاهره با قواعد حكمت در نظر گرفته و طريقهء مجادلت با عقل را پيش آوردند . » - م .