هامش
- طعن و مذمّت قرار گرفتهاند . و بديهى است كه اين طعن ، مخصوص زمان آنها نيست بلكه هر گروه و فرقهاى كه داراى همين روش و منهاج باشند ، در هر زمان و مكانى باشند مشمول اين مذمّت خواهند بود . همانطور كه در زمان ما نيز از هر دو گروه وجود دارد ؛ زهد فروشانى كه با عالمان دينى مخالفت نموده ، و درويش مسلكانى كه با تشكيل خانقاهها و فرقههاى مختلف همان مسير را طى مىكنند .
و رواياتى كه در كتاب « سفينة البحار » در مذمّت صوفيّه نقل شده است ناظر به همين دو گروه مىباشد .
مرحوم صدرالمتألّهين در كتاب « كسر أصنام الجاهليّة » به شدّت اين دو گروه را مورد انتقاد قرار داده ، و مرحوم ملّا محسن فيض كاشانى نيز در « كلمات طريفة » به مذمّت آنها پرداختهاند . و مرحوم محدّث قمّى در ادامهء روايات مذمّت صوفيّه عبارات اين دو بزرگوار را مفصّلًا ذكر نمودهاند .
سوّم :
گروهى از بزرگان كه از علماء حقّهء طائفهء جعفريّه بوده ، و در مسير تهذيب نفس و عرفان ذات أقدس ربوبى بوده و تمسّك تامّ به شريعت حقّه داشتهاند ، و هيچگونه تظاهر از آنها سر نزده و كاملًا در مسير ولايت حركت نموده و جز عمل به دستورات اخلاقى و عرفانى معصومين سلام الله عليهم أجمعين راهى را نپيمودهاند .
به اين گروه نيز در كلمات بزرگان « صوفى » گفته شده است . مرحوم مجلسى اوّل در رسالهء « تشويق السّالكين » اسامى تعداد زيادى از آنها را ذكر نموده و فرمودهاند كه اينها صوفى بودهاند ؛ نظير خواجه نصيرالدّين طوسى ، -