از آنها پيروى كرد ؟ !
خدا ميفرمايد :
وَ مَنْ أَضَلُّ مِمَّنِ اتَّبَعَ هَواهُ بِغَيْرِ هُدىً مِنَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ
لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ .
« 1 »
« چه أفرادى گمراهترند از كسانى كه پيروى از هواى نفس مىكنند و از هدايت خدا پيروى نمىنمايند ؟ ! خدا گروه ستمگران را هدايت نخواهد نمود . »
خداوند أفرادى را كه از هواى نفس خود تبعيّت كنند گمراهترين أفراد بشر مىداند ؛ در اينجا فرقى نيست كه اين أفراد از صحابه باشند يا از غير آنها . در هر حال به موجب نصّ صريح قرآن گمراهند ؛ و البته گمراه نمىتواند دستگيرى كند .
بنابراين ، به موجب اين آياتى كه ذكر شد چگونه صحيح است كه باور كنيم پيغمبر أكرم فرموده است : به هر يك از اصحاب من اقتدا كنيد و آنها را پيشواى خود قرار دهيد ، آنها شما را هدايت مىكنند ؟ در ميان اصحاب ، أفراد شايسته و مؤمن و روشندل بودهاند ، و مردمان گمراه و منافق نيز بودهاند ، و أفراد عادى كه ايمان آورده بودند ولى ايمان در قلب آنها رسوخ ننموده بود نيز بودهاند . با وجود اين كه آنها به اين أقسام منقسماند ، آيا صحيح است كه حضرت رسول الله به مردم بفرمايد : به هر يك از اصحاب من اقتدا كنيد راه كمال را دريافته و به صلاح و سعادت خواهيد رسيد ؟
ما در اينجا ناچاريم بعضى از أحاديث و وقايعى كه دلالت بر عظمت روح و علوّ قدر و منزلت بعضى از آنها ، و همچنين أحاديث و وقايعى كه دلالت بر ضعف ايمان يا نفاق بعضى از آنها دارد را بيان كنيم ، تا معلوم شود كه در ميان آنها همه قسم از أفراد خوب و زشت وجود داشته و همگى يك پارچه طاهر و مطهَّر نبودهاند .
هامش
( 1 ) - قسمتى از آيه 50 ، از سورهء 28 : القصص