و ديگر در بارهء بنى اسرائيل پس از آنكه حضرت موسى را با كتاب آسمانى بسوى آنها برانگيخت و او را چراغ راه هدايت آنها قرار داد مىفرمايد :
وَ جَعَلْنا مِنْهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنا لَمَّا صَبَرُوا وَ كانُوا بِآياتِنا يُوقِنُونَ .
« 1 »
« و ما در بين بنى اسرائيل پيشوايانى قرار داديم كه آنها در خطّ هدايت ما و امر ما مردم را هدايت مىنمودند ؛ چون پيشوايانى شكيبا بوده و نسبت به آيات عظمت و توحيد ما به مقام يقين رسيده بودند . »
سوّم : خداوند بر سبيل استفهام تقريرى مىفرمايد : آيا كسى كه هدايت بسوى حقّ كند سزاوارتر است به پيروى و تبعيّت ، يا كسى كه نمىتواند هدايت كند مگر آنكه اوّلًا خودش هدايت يابد ؟
أَ فَمَنْ يَهْدِي إِلَى الْحَقِّ أَحَقُّ أَنْ يُتَّبَعَ أَمَّنْ لا يَهِدِّي إِلَّا أَنْ يُهْدى فَما لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ .
« 2 »
در اينجا ملاحظه مىشود كه خداوند بين هدايت كنندگان به حق و بين أفرادى كه هدايت ذاتى و الهامى ندارند بلكه هدايت از غير شدهاند ، تقابل قرار داده است . بنابراين معلوم مىشود دستهء اوّل كه فقط سزاوار است آنها مردم را هدايت به حقّ كنند أفرادى هستند كه هدايت آنها ذاتى و إلهامى باشد ، و دل آنها به نور خدا منوّر و با فرقان الهى با عقربهء سنجش نيروى الهامى ، بين حقّ و باطل را تمييز دهند .
چهارم آنكه : در سه جاى قرآن وارد است كه :
وَ مَنْ يَهْدِ اللَّهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِ
. « 3 »
مَنْ يَهْدِ اللَّهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِ
. « 4 »
مَنْ يَهْدِ اللَّهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِي .
« 5 »
هامش
( 1 ) - آيه 24 ، از سورهء 32 : السّجدة
( 2 ) - قسمتى از آيه 35 ، از سورهء 10 : يونس
( 3 ) - صدر آيه 97 ، از سورهء 17 : الإسرآء
( 4 ) - قسمتى از آيه 17 ، از سورهء 18 : الكهف
( 5 ) - صدر آيه 178 ، از سورهء 7 : الأعراف