جهت هريك از آنها در حدّ معيّن و مقرّر خود مستقيم و استوار بوده و در مدار خود به حركت در آمدند . » ما در اين چند جملهء حضرت ، سه فرضيّهء لاپلاس ، و نيوتون ، و كپلر را مشاهده مىنمائيم :
فرضيّهء لاپلاس « 1 » در عبارت ففتقها سبع سماوات بعد ارتتاقها .
فرضيّهء نيوتون « 2 » در عبارت فاستمسكت بأمره .
فرضيّهء كپلر « 3 » در عبارت و قامت على حدّه .
فرضيّهء لاپلاس در علم آسمانشناسى و هيئت و نجوم به فرض لاپلاس
هامش
( 1 ) - پىير سيمون لاپلاس كه ميان سالهاى 1749 تا 1827 ميلادى مىزيسته است ، منجّم و مهندس فرانسوى است . اين دانشمند نتائج فكرى هاله ، كلرو ، نيوتون ، دالمبر ، و اولر را جمع كرد و مسألهء حركت مشترى و كندى سير زحل و سرعت حركت قمر زمين را كه لا ينحلّ بود كشف نمود . و فرضيّهء انفصال كرات از همديگر پس از اتّصالشان ، از فرضيّههاى اختراعى اوست كه به فرض لاپلاس معروف است .
( 2 ) - إسحاق نيوتون كه ميان سنوات 1643 تا 1727 ميلادى مىزيسته است ، منجّم و فيزيكدان انگليسى است كه از راه قوّهء جاذبه ، حركت وضعيّه و انتقاليّهء زمين را ثابت كرد ؛ و قانون جاذبهء عمومى از اكتشافات اوست . نيوتون اثبات كرد كه : هر دو ذرّهء مادّى به نسبت جرم و عكس مجذور فاصله يكدگر را جذب مىكنند ؛ و همچنين دو كرهء متشابه الأجزاء به نسبت خطّ المركزين مجذوب يكديگرند .
( 3 ) - ژان كپلر كه ميان سالهاى 1571 تا 1630 ميلادى مىزيسته است ، معتقد به حركت زمين و مركزيّت خورشيد در عالم منظومهء شمسى گرديد . و نيز مدار سيّارات را موافق عقيدهء تيكوبراهه بيضى دانست . بدين صورت چون ديد نتائج محاسبه با رصد موافق در نمىآيد ، ما بين نظريّهء كپرنيك و تيكوبراهه ايجاد مبحثى جداگانه نمود . ( مستفاد از « ترجمهء رسالهء هيئت جديد » اثر كاميل فلاماريون ، ص 9 و 10 كه در « گاهنامهء » سيّد جلال الدّين طهرانى ، سنهء 1313 بطبع رسيده است . )