است ، امّا در آيه اخير كه مورد بحث ما بود و ديديم كه عموميّت و كلّيّت دارد زيرا كه مىفرمايد :
وَ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ ،
در اين صورت حصر آن در نباتات و اشجار تناسب ندارد ؛ و بالأخصّ با آن دو روايت عالى المضمون كه تعميم آن را به هر چيزى از موجودات مادّيّه و طبيعيّه كه تصوّر شود شرح و توضيح مىدهد ، شبهه و اشكالى در ميان نمىماند .
[ إخبار قرآن به اتّصال سيّارات و ثوابت با كرهء زمين پيش از انفصال ( أَنَّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ كانَتا رَتْقاً فَفَتَقْناهُما )
]
يكى از آيات اعجازآميز قرآن إخبار به اتّصال و پيوستگى كرات آسمانى در منظومهء شمسى با زمين بوده است ، كه قبل از پيدايش خورشيد و سيّارات و زمين بدين صورت ، همگى با هم متّصل بودهاند و سپس خداوند آنها را از هم شكافته و به صورتهاى فعليّهاى كه مشهود است انفصال بخشيده است .
اين كريمهء مباركه در سورهء انبياء است :
أَ وَ لَمْ يَرَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ كانَتا رَتْقاً فَفَتَقْناهُما وَ جَعَلْنا مِنَ الْماءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ أَ فَلا يُؤْمِنُونَ .
« 1 » « آيا نديدهاند آنان كه كافر شدهاند كه آسمانها و زمين متّصل و پيوسته بودند ، و ما آنها را جدا نموديم ؟ و هر چيز زندهاى را از آب قرار داديم ؟ پس ايشان با وجود اين ايمان نمىآورند ؟ ! » و اگر اين آيه را ضميمه كنيم با آيه سورهء فصّلت :
ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ وَ هِيَ دُخانٌ فَقالَ لَها وَ لِلْأَرْضِ ائْتِيا طَوْعاً أَوْ كَرْهاً قالَتا أَتَيْنا طائِعِينَ .
« 2 » « و پس از آن خداوند بر آسمان درحالىكه به صورت دود بود متمكّن و مستقرّ شد و سيطره و احاطه نمود ، و به آسمان و زمين گفت : بيائيد ، خواه از
هامش
( 1 ) آيه 30 ، از سورهء 21 : الأنبياء
( 2 ) آيه 11 ، از سورهء 41 : فصّلت