ملك يوم الدّين بنمائيم :
اوّل : از گفتار خداوند :
لِمَنِ الْمُلْكُ الْيَوْمَ لِلَّهِ الْواحِدِ الْقَهَّارِ ،
« 1 » كه در اينجا ملك كه به يوم نسبت داده شده است ، از آن خداست ؛ و عينا به مثابهء ملك يوم الدّين است . زيرا ألف و لام اليوم به معنى عهد و راجع به روز قيامت است . چون قبلا مىفرمايد :
يَوْمَ هُمْ بارِزُونَ لا يَخْفى عَلَى اللَّهِ مِنْهُمْ شَيْءٌ .
« 2 » « روزى كه ايشان ظاهر و آشكارند ؛ و بر خداوند چيزى از آنان پنهان نيست . » دوّم : در قرآن كريم فقط يك جا خداوند را با صيغهء مالك آورده است :
قُلِ اللَّهُمَّ مالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشاءُ وَ تَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشاءُ وَ تُعِزُّ مَنْ تَشاءُ وَ تُذِلُّ مَنْ تَشاءُ بِيَدِكَ الْخَيْرُ إِنَّكَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ .
« 3 » « بگو : بار خداوندا ! تو هستى كه مالك سلطنت مىباشى ! سلطنت را به هر كه بخواهى مىدهى ! و سلطنت را از هر كه بخواهى بيرون مىآورى ! و هر كه را كه بخواهى عزّت مىبخشى ! و هر كه را كه بخواهى ذلّت مىدهى ! خير و خوبى تنها بدست تست ، تحقيقا تو بر هر چيز توانائى دارى ! » در اينجا نيز مالك به معنى ملك است ؛ چون به ملك نسبت داده شده است . در حقيقت ملكالملك همان قدرت و سيطره بر حكومت و امر و فرمان است ؛ و متّحد و مساوق با ملك است . و در بقيّهء جاهاى قرآن همگى
هامش
( 1 ) - ذيل آيه 16 : از سورهء 40 : غافر
( 2 ) - صدر آيه 16 ، از سورهء 40 : غافر
( 3 ) آيه 26 ، از سورهء 3 : آل عمران