قرائت معروف كه طريق يقين و تواتر باشد ، در هر زمان مسلّم و ضرورى بود .
بنابراين ما ، قبل از امر به اقرأكما يقرأ النّاس ، قرائت قرّاء سبعة و بعضى ديگر را همچون خلف و يعقوب و أبو جعفر ، چون متواتر يافتيم عمل مىكنيم . و عمل به مفاد اين حديث بر ما به تواتر ثابت است .
و اگر كسى بگويد : در زمان ائمّه عليهم السّلام قرائتهاى ديگرى نيز مانند قرائت ابىّ بن كعب و عبد الله بن مسعود و غيرهما نيز بود ، و به مفاد اين خبر
هامش
- عليه السّلام مىباشد - انتهى . و شيخ أبو جعفر طوسى ايضا در كتاب رجال ، او را از اصحاب حضرت صادق عليه السّلام شمرده است . و به خطّ شيخ شهيد محمّد بن مكّى از شيخ جمال الدّين أحمد بن محمّد بن حدّاد حلّى بدين عبارت يافت شده است كه : كسائى قرآن را بر حمزه قرائت نموده است ، و حمزه بر أبو عبد الله الصّادق عليه السّلام قرائت كرده است ، و او بر پدرش ، و پدرش بر پدرش ، و وى بر پدرش ، و او بر أمير المؤمنين عليه السّلام روايت كرده است . » سيّد حسن صدر گويد : « و حمزه أيضا بر أعمش و بر حمران بن أعين قرائت نموده است ، و اين دو نفر از مشايخ شيعهاند . و پيش از ابان و حمزه تصنيفى در قرائات ديده نشده است ؛ چون ذهبىّ و غيره از كسانى كه در طبقات قرّاء كتاب نوشتهاند ، تصريح دارند بر اينكه اوّلين مصنّف قرائات أبو عبيد القاسم بن سلام متوفّى در سنهء 224 ( أربع و عشرين و مأتين ) بوده است . و شكّى نيست كه ابان بر او مقدّم بوده است . چرا كه ذهبى در « ميزان » و سيوطى در « طبقات » تصريح نمودهاند كه او در سنهء 141 ( يكصد و چهل و يك ) از دنيا رفته است .
فلهذا وى بر أبو عبيد هشتاد و سه سال مقدّم بوده است . و همينطور است حمزة بن حبيب ؛ زيرا كه تصريح كردهاند بر آنكه او در سنهء هشتاد متولّد شد ، و در سنهء 156 و يا 154 ، و بعضى گفتهاند : 158 - و احتمال اخير غلط است - از دنيا رفته است . و على جميع التّقادير ، شيعه اوّلين مصنّف در قرائت است . و اين قضيّهاى نيست كه بر حافظ ذهبى و حافظ شام سيوطىّ پنهان باشد ؛ بلكه مقصودشان اوّلين مصنّف در قرائات از اهل سنّت بوده است نه مطلقا . »