در اين حال علىّ عليه السّلام بما گفت : رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم به شما امر مىكند كه همانطوركه قرآن را ياد گرفتهايد ، به همانطور قرائت كنيد ! » ايشان براى تفسير و مفاد اين دسته از روايات ، ده وجه از كتب اهل سنت ذكر مىكنند و هريك را بگونهاى مخدوش كرده و غير صحيح مىدانند . و بالأخره همچنانكه ذكر شد اصل روايات را مردود ميدانند .
ولى به نظر حقير ، بنا بر آنكه تكثّر قرائات در زمان رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم همانطوركه گفتيم مسلّم بوده ، و امضاى پيامبر بعضى از قرائات مختلفه را ، از روى سيرهء مسلّمهء آن حضرت كه بدست آمده است جاى ترديد نمىباشد ، هشتمين وجهى را كه از قاضى عياض و متابعين او ذكر كردهاند - بنا بر فرض تسليم سند روايات - وجه مناسبى است .
[ مراد از « سبعة » عدد هفت نيست ؛ كثرت در آحاد است ]
و آن وجه بدين گونه است كه : « مراد از سبعة عدد هفت نيست ؛ بلكه كثرت در آحاد است همچنانكه از هفتاد و هفتصد ( سبعين و سبعمائة ) نيز كثرت در عشرات و مات مراد است . » « 1 » و بنابراين رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم مىخواهد بفرمايد : قرآن بر من در قرائتهاى گوناگون نازل شده است . به هر طريقى كه از من صادر شده و به امضاء و تقرير من رسيده است ، صحيح است .
اين بحث ما بود دربارهء روايت اوّل : إنّ القرءان أنزل على سبعة أحرف .
[ دربارهء حديث اقرأكما يقرأ النّاس ]
و امّا در پيرامون روايت دوّم كه از ائمّهء معصومين صلوات الله عليهم أجمعين وارد شده است كه : اقرأ كما يقرأ النّاس . « 2 » « قرآن را بخوان آنچنانكه
هامش
( 1 ) - « البيان » ص 133
( 2 ) « وافى » ج 5 ، باب اختلاف القراءات ، ص 273 ( تعليقه )