صحيح اعلائى ، در اين مرحله توانى بر نمىآيد . امّا مسألهء ما در اينجا اينست كه ما براى تمسّك به قرآن ، از اخبار مشكوك طرفى نمىبنديم ؛ بلكه چون ائمّهء ما عليهم السّلام در هر زمان شيعيان خود را امر به يقين و قرائات متواتره مىنمودند ، و آنها هم همين قرائتهائى بود كه در دست مردم ، معروف و مشهور بود ، و از طريق قاريان علمى و يقينى تحصيل كرده بودند ؛ فلهذا امر به قرائت قرآن از روى اين قرائات ، ارشاد به امر مسلّم و ضرورى بود در تحصيل يقين ، نه تعبّد و تكليف به امر مشكوك .
ائمّه عليهم السّلام براى خود قرائتى را غير از قرائات معروفهء مشهوره انتخاب نكردند و شيعيانشان را بر طريقى جز اين طريق دعوت ننمودند ؛ و گرنه آن طريق معروف و مشهور مىشد و قرائت شيعه متمايز مىگشت ؛ و آن طريق امروزه بما رسيده بود . و از آنكه مىبينيم قرائت بعضى از شيعه همانند ابان بن تغلب « 1 » كه بر خلاف مشهور بود از ميان رفت ، در مىيابيم كه : ردّ به مشهور و
هامش
( 1 ) - آيه الله سيّد حسن صدر در كتاب « الشّيعة و فنون الإسلام » ص 51 گويد : « اوّلين كسى كه در اسلام علم قرائت را تدوين كرد ابان بن تغلب ربعى أبو سعيد بود . و گفته شده است : أبو أميمة ؛ و از اهل كوفه بود . نجاشى در فهرست اسماء مصنّفين شيعه گويد : ابان رحمة الله عليه در هر علمى از علوم قرآن و فقه و حديث مقدّم بود . و از براى وى قرائتى به تنهائى است كه عند القرّاء مشهور است . سپس إسناد روايت اين كتاب را به محمّد بن موسى بن أبى مريم صاحب « لؤلؤ » مىرساند . او گويد : اوّل كتاب اينست : إنّما الهمزة رياضة - إلى آخره . و ابن نديم در « فهرست » تصنيف ابان را در قرائت ذكر كرده است . او گويد : ابان داراى كتابى است به نام « معانى القرءان » كه كتاب لطيفى است ، و كتاب « القراءة » ، و كتاب من الاصول فى الرّواية على مذهب الشّيعة - انتهى . و پس از ابان ، حمزة بن حبيب كه يكى از قرّاء سبعة است ، كتاب « القراءة » : را نوشت . ابن نديم در « فهرست » گويد : كتاب « القراءة » : لحمزة بن حبيب ، كه يكى از قرّاء سبعة است و از اصحاب حضرت صادق