[ تواتر در قرّاء سبعة ، از هر دو جانب متحقّق است ]
پس از بيان اين مقدّمه مىگوئيم : تواتر قرائت قرّاء سبعة در هر دو جانب :
از جانب آنها تا رسول الله ، و از جانب ما تا برسد به آنها متحقّق بوده است .
امّا از جهت اوّل كه قرّاء سبعة خودشان اعتماد بر تواتر كردهاند ، به چند دليل ثابت مىشود :
دليل اوّل آنكه : ايشان هريك قرائت خود را كه نزدشان متواتر بود برگزيدند ، و هيچيك از آنها قرائت ديگرى را نگزيد . و اگر آنان به روايات آحاد عمل مىكردند و بدان اكتفا مىنمودند ، لازم بود تمام آن قرائات را بپذيرند . و اگر كسى بگويد : علّت عدم پذيرش آنان اين بود كه به همديگر وثوق نداشتند ، سخنى است گزاف و باورنكردنى .
دليل دوّم : در تمام قرون تاريخ اسلام اگر كسى قرائتى را كه بر خلاف متداول و مشهور بود مىخواند ، مورد طعن و بازخواست قرار مىگرفت و بر وى مىشوريدند . اگر در زمان رسول اكرم صلّى الله عليه و آله و سلّم بود ، حضور آن حضرت مشرّف مىشدند . اگر رسول الله امضا مىفرمود ، طعن و سؤال از ميان مىرفت . و در غير اين صورت او را به قرائت مشهور بازمىگردانيدند ، حتّى اگر از قاريان مشهور مانند ابىّ بن كعب شنيده بودند .
زيرا قرائت شاذّ كه مردم آن را نشناسند ، حتّى از قرّاء مشهور هم پذيرفته نيست . و به قول خود او تنها كه از پيغمبر صلّى الله عليه و آله و سلّم شنيده است اكتفا نمىنمودند . « 1 »
هامش
( 1 ) - قرائتهائى كه به تواتر ثابت نشده باشد قابل قبول نيست و اگر چه از قرّاء سبعة باشد . چون همهء قرائتهاى قرّاء سبعة متواتر نيست . به اين معنى كه به تواتر بدست ما نرسيده است . يكى از مثالهاى شواذّ قرّاء سبعة ، آيهوَ أَيَّدْناهُ بِرُوحِ الْقُدُسِاست در قرائت أبو عمرو بن علا در سورهء 2 : البقرة ، آيه 87 ، بجاى أيّدنه . با آنكه أبو عمرو از قرّاء سبعة است ؛ از نقطهء نظر اينكه اين قرائت از او به تواتر نقل نگرديده است ، از شواذّ محسوب