مىكردند ، پس اختلاف قرائات راجع به اختلاف كيفيّت قرائت خود رسول الله مىشود .
جبرائيل سالى يكبار خدمت رسول الله مىآمد ، و آنچه از قرآن از اوّل وحى تا آنوقت نازل شده بود ، به پيغمبر دوباره مىخواند و وحيش را تجديد مىكرد . و پيغمبر هم به همان طريقى كه اخيرا جبرائيل خوانده است به كتّاب وحى مىخواندهاند . و از آنها به همينگونه به مردم انتشار مىيافت . و در نتيجه اين وحى با وحى سابق اختلاف پيدا مىكرد . و بنابراين ، علّت اختلاف قرائت مستند به اصل اختلاف قرائت جبرئيل در سنوات عديده مىشود .
حتّى براى يك فرد واحد همچون ابىّ بن كعب ممكنست رسول اكرم در يك سال قرآن را به نحوى ، و در سال ديگر به نحوى دگر خوانده باشند ، و در سال بعد به نحو ديگرى ؛ و همينطور . و اتّفاقا همينطور هم هست ، چون براى ما از هريك از قرّاء چند نوع قرائت حكايت شده است . از خصوص ابىّ مثلا ؛ كه در اين سال اينطور خوانده است و در سال بعد طور ديگر قرائت كرده است .
بعضى چنين مىگويند كه علّت اختلاف قرائات اينست .
ابىّ علاوه بر آنكه در قرائت با ديگران اختلاف دارد ، در بين قرائات خود او نيز اختلاف است . عاصم دو تا شاگرد دارد . و هريك از آنها از اوّل قرآن تا آخر ، قرآن را از عاصم نقل مىكنند ؛ و در قرائت با هم اختلاف دارند .
اين شاگرد از عاصم اينطور روايت مىكند ؛ شاگرد ديگر از خود عاصم بطور ديگر . و از ابىّ و عبد الله بن مسعود و ابن عبّاس نيز همين حرفها هست .
و ابدا نمىتوان گفت : قرّاء سبعة مثل نحويّين ، امثال سيبويه و كسائى و غيرهما روى قواعدى كه در دستشان است اختلاف دارند . يكى شعر عربى را به قسمى مىخواند ، ديگرى به قسم ديگر . همينطور هم ابىّ بن كعب و زيد بن ثابت و سائر قرّاء هم عرب بوده و اهل لسان بوده ، و از حقيقت علم نحو و
نور ملكوت قرآن از قسمت أنوار الملكوت (فارسى) — صفحة 432
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص٤٣٢