ناحيهء راويان آن پديد آمده است . حضرت باقر عليه السّلام در خبر زرارة گويند :
إنّ القرءان واحد نزل من عند الواحد ، و لكنّ الاختلاف يجىء من قبل الرّواة .
« قرآن يگانه است ؛ و از سوى خداى يگانه فرودآمده است . و ليكن اختلاف از سوى راويان آن پديدار شده است . » و حضرت صادق عليه السّلام در صحيح فضيل در هنگامى كه به آن حضرت گفته شد كه مردم مىگويند : إنّ القرءان نزل على سبعة أحرف .
« قرآن بر هفت حرف ( وجه ) نازل شده است . » فرمودند : كذب أعداء الله ؛ و لكنّه نزل على حرف واحد من عند الواحد .
« دروغ گفتهاند دشمنان خدا ؛ و ليكن قرآن به وجه واحدى ، از جانب خداى واحد نازل شده است . » و مثل اين خبر ، خبر زرارة است .
و همچنين حضرت صادق عليه السّلام در صحيحهء معلّى بن خنيس به ربيعة الرّأى فرمودند :
إن كان ابن مسعود لا يقرأ على قراءتنا فهو ضالّ . « اگر ابن مسعود بر طريقهء قرائت ما قرائت نمىكرده ، او گمراه است . » ربيعه گفت : ضالّ ؟ « آيا گمراه است ؟ » حضرت فرمود : آرى ! سپس فرمود : أمّا نحن فنقرأ على قراءة أبىّ . « امّا ما خاندان اهل بيت ، بر قرائت ابىّ ابن كعب قرآن را قرائت مىكنيم ! » » شيخ صاحب « جواهر » سخن را در اينجا ادامه مىدهد و بطور تفصيل از عدم تواتر قرائات بحث مىكند . تا اينكه مىگويد :
« كسى كه در كلمات عامّه و كتبشان ممارست داشته باشد ، مىداند كه قرائت آنها منوط به اجتهادشان است . و به آنچه را كه در نظريّههاى خود نيكو و
نور ملكوت قرآن از قسمت أنوار الملكوت (فارسى) — صفحة 427
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص٤٢٧