كلمهء ضلال نيز مانند كلمهء حقّ از كلماتيست كه قرآن در موارد استعمالش به كار گرفته است ؛ و راجع به كفّار و مشركين و متمرّدين و متجاوزين و فاسقين اين عبارت را به ميان آورده است . و ما از مصدر ضلال و مشتقّاتش در اين كتاب آسمانى بسيار مىبينيم .
ضلال به معنى گم شدن است . گم شدن يعنى در جا و مكان لازم و مترقّب ، نبودن ؛ و مضمحلّ و نابود شدن قبل از وصول به مقام و مرتبهء لازم .
مشركين و كفّار گم مىشوند . يعنى سعهء قدرت و نور ذاتى و هويّت اصلى آنان به مرحلهء فعليّت تامّه نمىرسد ؛ و قبل از وصول بكمال خود از بين مىروند .
قابليّت آنها ضايع مىشود ؛ و در مسير حركت و سير به سوى هدف اعلى از آفرينش ، گم مىشوند .
هامش
- يعنى جدّهء حضرت ، أسماء دختر عبد الرّحمن بن أبى بكر است . و اينست معنى گفتار آن حضرت كه : إنّ أبا بكر ولّدنى مرّتين . * و در اين باره سيّد شريف رضىّ گويد :
و حزنا عتيقا و هو غاية فخركم * بمولد بنت القاسم بن محمّد » بارى قاسم بن محمّد از اصحاب گرانقدر حضرت امام زين العابدين عليه السّلام بوده است ؛ و يكى از فقهاء سبعهء مدينه بوده و از ثقات و معتمدين بوده ، و در بيت فقه نشو و نما كرده است . امّ فروه از زنان جليله بوده است ؛ و حضرت صادق دربارهء او فرمودهاند : كانت أمّى ممّن آمنت و اتّقت و أحسنت و الله يحبّ المحسنين .
بارى قاسم بن محمّد با دختر عموى خود أسماء دختر عبد الرّحمن ازدواج كرده و از آن دو ، امّ فروه اين زن جليله متولّد شده است . و أسماء زن مسلمان بوده است و كفر پدرش بنا بر صحّت روايات مذكوره ، و بنا بر تفسير آيه كريمه دربارهء پدر ، ضررى به اجماع شيعه نمىزند .
( * ) - سيّد عليخان مدنى شيرازى در شرح « صحيفهء سجّاديّه » موسوم به « رياض السّالكين » از طبع مؤسّسهء نشر اسلامى ، ج 1 ، ص 71 در ضمن شرح حال و نسب حضرت صادق عليه السّلام گويد : لهذا كان الصّادق عليه السّلام يقول : ولّدنى أبو بكر مرّتين .