هامش
- در اينجا سيّد محمّد رشيد رضا با امضاى خود در قاهرهء مصر ، در 21 صفر سنهء 1326 هجريّهء قمريّه ، پس از عباراتى مقدّمهء خود را پايان مىدهد . و الحقّ نظريّات او صائب ، و اشكالات او بر دكتر سعادت و سائر كسانى كه در سند انجيل برنابا خواستهاند شبههاى وارد كنند بجا و بموقع است .
عالم فاضل و متبحّر خبير معاصر حيدر قلى سردار كابلى رضوان الله عليه در مقدّمهء خود نيز كلام دكتر سعادت و اروپائيهائى كه به آن نسبت ساختگى دادهاند ردّ نموده است ؛ و از جمله مىگويد :
« اينكه مىگويند : اين انجيل در قرن پانزدهم يا شانزدهم تأليف شده است نيز حدسى است و بر آن دليلى و حجّتى قائم نيست . مگر يگانه گناهى كه مىتوان بر اين انجيل اثبات نمود ، همانا مخالفت آنست با انجيلهاى چهارگانهء معروف در اصول ديانت . و إلّا چنانچه در مجلّد دوّم از دائرة المعارف انگليسى ، طبع سيزدهم ، صفحهء يكصد و هشتادم ، در مادّهء اپوكريفل لتريچرApocrypha lliterature[ آمده ] تصريح شده به انجيل برنابا ؛ و فرمان پاپ جلاسيوس اوّل در نهى از مطالعهء آن . و تاريخ جلوس جلاسيوس بر تخت پاپيّت سنهء چهارصد و نود و دو مسيحى بوده ؛ يعنى يكصد و سى سال قبل از تاريخ هجرت ، يا يكصد و هجده سال قبل از بعثت حضرت ختمى مرتبت صلّى الله عليه و آله و سلّم . » آنگاه مىگويد : « گمان حقير آنست كه : نسخهء اصل انجيل برنابا به زبان عبرانى يا يونانى بوده ، سپس ترجمهء به زبان لاتينى شده ؛ و از روى ترجمهء لاتينى در قرون وسطى اين نسخهء موجوده در وين استنساخ شده است . و نسخههاى اصلى و ترجمهء آن يا بواسطهء مرور ايّام و متروك بودن آنها بواسطهء نهى پاپ مذكور ، يا بواسطهء عصبيّت متصدّيان امور مذهبى از ميان رفته باشد . و امّا اينكه بعضى گمان كردهاند كه تأليف يك نفر از مسلمانان است ، اين گمانى است بس فاسد . زيرا كه در اين انجيل مطالبى يافت مىشود كه مخالفت صريحه با آئين اسلام دارد . » آنگاه او سه مورد از موارد مخالفتهاى مضمونى آن را با قرآن ذكر كرده ، و سپس گويد :
« پرواضح است كه : هيچ مسلمانى در كتاب خود ذكر نمىكند چيزىرا كه كوچكترين