هامش
- پيشنهاد سيّد محمّد رشيد رضا حسينى منشى مجلّهء « المنار » در مصر به زبان عربى ترجمه نمود . و پس از آن سردار كابلى حيدر قلى خان قزلباش با ملاحظهء ترجمهء عربى از انگليسى به فارسى ترجمه نمود . در نزد حقير ، هم ترجمهء عربى و هم ترجمهء فارسى موجود است .
طبع اوّل ترجمهء عربى در مطبعهء المنار در سنهء 1325 هجرى قمرى صورت گرفت . و ترجمهء فارسى كه در سنهء 1350 به انجام رسيد ، در مطبعهء شركت سعادت كرمانشاه بطبع رسيد . و هريك از اين دانشمندان بر آن مقدّمهاى نوشتهاند . گرچه مقدّمهء دكتر خليل سعادت و سيّد محمّد رشيد رضا كه به لسان عربى است ، با ضميمهء ترجمهء انجيل عربى كه نزد حقير است طبع نشده است ؛ امّا آن دو مقدّمه را سردار كابلى به فارسى ترجمه نموده ، و با ضميمهء مقدّمهء خود در ابتداى ترجمهء فارسى انجيل ذكر كرده است . * مقدّمهء دكتر خليل مفصّل است ، و ما چند فراز از آن را با ملاحظهء نسخهء عربى انتخاب نموده و در اينجا مىآوريم :
او مىگويد : « در جهان ، اكنون يگانه نسخهء معروفهاى كه اين انجيل از آن نقل شده ، همانا كه آن نسخهء ايطاليائى است كه در كتابخانهء بلاط فينا [ دربار وين ] است ؛ * * و آن از نفيسترين ذخائر و آثار تاريخيّهاى كه در آن كتابخانه است شمرده مىشود . . .
اوّلين كسى كه بر نسخهء ايطاليائى اطّلاع يافت - از كسانى كه تاريخ ، اثر ايشان را محو نكرده و روزگار ذكر ايشان را نابود نساخته - همانا كريمر است كه يكى از مستشارهاى پادشاه پروس بود . و در آنوقت در آمستردام اقامت داشت . پس آن را در سنهء 1709 مسيحى از كتابخانهء يكى از مشاهير و اعيان شهر مذكور بدست آورد . . . پس آن را كريمر به طولند نامى * - اينك كه يك سال از اين نوشته مىگذرد ، نسخهاى ديگر از ترجمهء عربى آن نزد حقير وجود دارد كه در مطبعهء محمّد على صبيح و أولاده در ازهر مصر در سنهء 1373 هجريّهء قمريّه به طبع رسيده است . در اين نسخه ، مقدّمهء مترجم : دكتر خليل سعادت از ص « ج » تا ص « س » و مقدّمهء ناشر : سيّد محمّد رشيد رضا از ص « ق » تا ص « ث » وجود دارد .
* * - در شهر وين پايتخت اطريش .