صحابه را كه يكى از ايشان باز زيد بن ثابت متصدّى جمعآورى مصحف اوّل بود ، مأموريّت داد كه نسخههائى از آن بردارند كه اصل سائر نسخ قرار گيرد . و دستور داد كه قرآنهائى كه در ولايات در دست مردم است ، جمعآورى شده به مدينه فرستاده شود .
ازين قرآنها هرچه به مدينه مىرسيد ، به امر خليفه مىسوزانيدند ( يا بقول برخى از مورّخين مىجوشانيدند ) .
[ اهتمام مسلمين در أمر قرآن مجيد ]
بالأخره نسخهء چندى نوشته شد كه يكى از آنها را در مدينه نگهداشتند ، و يكى از آنها را به مكّه ، و يكى به شام ، و يكى به كوفه ، و يكى به بصره فرستادند . و گفته مىشود كه : غير ازين پنج نسخه يك نسخه نيز به يمن و يك نسخه به بحرين فرستادهاند . و اين نسخههاست كه مصحف إمام ناميده مىشوند و اصل سائر نسخهها مىباشند .
اختلافى كه اين نسخهها با مصحف اوّلى در ترتيب دارند ، تنها اينست كه در مصحف اوّل سورهء برائت در ميان مئين گذاشته شده بود ، و سورهء أنفال نيز در ميان مثانى جاى داشت ؛ و در مصحف امام سورهء أنفال و برائت را يك جا در ميان سورهء اعراف و سورهء يونس ثبت كردند . » « 1 » و همچنين دربارهء اهتمام مسلمين در امر قرآن مجيد فرمودهاند :
« چنان كه پيشتر اشاره شد ، در زمان جمعآورى قرآن براى بار اوّل و بار دوّم ، سور و آيات قرآنى در دست عامّهء مسلمانان بود ، و براى نگهدارى آنچه داشتند كمال جدّيّت به خرج مىدادند . علاوه بر آن ، گروه زيادى از صحابه و تابعين قارى قرآن كه كارى جز آن نداشتند ، و جمعآورى قرآن در يك مصحف جلو چشم همه انجام مىگرفت ، و همگان مصحفى را كه آماده نموده در
هامش
( 1 ) « قرآن در اسلام » ص 113 و 114