إسراء ، سورهء توحيد ؛ و چنان كه در قرآنهاى قديمى بسيار ديده مىشود كه در سر سوره مىنويسند : سورة تذكر فيها البقرة و سورة يذكر فيها آل عمران .
و گاهى جملهاى از اوّل سوره ذكر نموده ، معرّف آن سوره قرار مىدهند ؛ چنان كه گفته مىشود : سورهء
اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ
و سورهء
إِنَّا أَنْزَلْناهُ ، *
سورهء
لَمْ يَكُنْ *
و نظائر اينها .
و گاهى با وصفى كه سوره دارد ، به معرّفى آن مىپردازند ؛ چنان كه گفته مىشود :
سورهء فاتحة الكتاب ، سورهء امّالكتاب و سبع المثانى ، « 1 » سورهء إخلاص ، سورهء نسبة الرّبّ « 2 » و نظائر اينها .
اين روشها به شهادت آثار كه در دست است ، در صدر اسلام نيز دائر بوده است . و حتّى در أخبار نبويّه در زمان پيغمبر اكرم صلّى الله عليه و آله و سلّم تسميهء سور قرآن مانند سورهء بقره ، و سورهء آل عمران ، و سورهء هود ، و سورهء واقعه بسيار ديده مىشود . و از اين روى مىتوان گفت : بسيارى از اين نامها در عصر پيغمبر اكرم صلّى الله عليه و آله و سلّم در اثر كثرت استعمال تعيّن پيدا كرده و هيچگونه جنبهء توقيف شرعى ندارند . » و دربارهء خطّ و إعراب قرآن مجيد فرمودهاند :
« قرآن مجيد در زمان پيغمبر اكرم صلّى الله عليه و آله و سلّم و قرنهاى
هامش
( 1 ) سورهء حمد بمناسبت اينكه در اوّل قرآن گذاشته شده ، فاتحة الكتاب ، و بمناسبت هفت آيه بودنش سبع المثانى ناميده مىشود . ( تعليقه )
( 2 ) سورهءقُلْ هُوَ اللَّهُبمناسبت اينكه بتوحيد خالص مشتمل است ، سورهء إخلاص ، و بمناسبت اينكه خداى تعالى را توصيف مىكند ، نسبة الرّبّ ناميده مىشود . چه ، نسبت به معنى وصف كردن است . ( تعليقه )