ابهام خطّ تا اندازهاى رفع شد . « 1 »
هامش
- « مراتب النّحويّين » گويد : اوّلين كس كه علم نحو را براى مردم ترسيم نمود أبو الأسود دؤلى است . و أبو الأسود اين علم را از حضرت أمير المؤمنين علىّ بن أبى طالب رضى الله عنه اخذ كرده است - تا آخر گفتارش در اين مقام .
و أبو علىّ قالى گويد : حديث كرد براى ما أبو إسحاق زجّاج ، كه حديث كرد براى ما أبو العبّاس مبرّد ، كه او گفت : اوّلين كس كه علم عربيّت را پايهگذارى كرد و مصحف را نقطهگذارى نمود أبو الأسود است . از أبو الأسود پرسيدند : اين طريق را چه كسى به او ياد داده است ، گفت : من از علىّ بن أبى طالب تلقّى نمودهام . اين داستان را حافظ ابن حجر در « الإصابة » در ترجمهء أبو الأسود ذكر كرده است .
و راغب در « محاضرات » چون نام أبو الأسود را برده است ، گويد : او اوّلين كسى است كه مصحف را نقطه گذارده است ، و اساس علم نحو را به ارشاد علىّ عليه السّلام بنا نهاده است . »
( 1 ) - آية الله سيّد حسن صدر در كتاب « تأسيس الشّيعة لعلوم الإسلام » ص 42 گويد :
« ابن نديم ( محمّد بن إسحاق ، معروف به ابن أبى يعقوب نديم ورّاق كه كتاب « فهرست » را در سنهء سيصد و هفتاد و هفت تصنيف نموده و فوتش در سنهء سيصد و هشتاد و پنج است ، و « فهرست » او از كتب معتبره است ، بهطورىكه شيخ الطّائفة : شيخ طوسى بر آن اعتماد نموده و در فهرستش از آن نقل كرده است ، و ايضا نجاشى در فهرستش از آن نقل كرده است ، و اين دو حجّت كافى است در اعتبار « فهرست » ابن نديم . ) گويد :
أبو جعفر بن رستم طبرى گويد : علم نحو را نحو ناميدند ، به جهت آنكه چون أمير المؤمنين علىّ عليه السّلام اصولش را به أبو الأسود آموخت ، أبو الأسود از آن حضرت اجازه گرفت تا مثل ( نحو ) آنچه را كه مقرّر داشته است مقرّر بدارد ؛ ازاينجهت نحو ناميده شد . و در علّت و انگيزهاى كه أبو الأسود را بر آن داشت تا علم نحو را ترسيم كند اختلاف است .
أبو عبيده گويد : أبو الأسود علم نحو را از علىّ بن أبى طالب فراگرفت ، و به احدى ابراز نكرد و پنهان مىداشت تا زياد به سوى او فرستاد كه چيزى مقرّر و تدوين كن تا الگو و