هنگامى كه مسلمين به حبشه هجرت كردند ، سورههائى كه تا آن موقع نازل شده بود ، با خود بردند . و جعفر طيّار سورهء مريم را براى نجاشى پادشاه حبشه قرائت كرد و موجب اسلام وى شد .
بدين ترتيب سورههاى قرآن در زمان رسول الله در تمام جزيرة العرب منتشر شد . و قرآن همه جا رفته بود ؛ و اسلام همهء جزيره را فراگرفته بود .
بر هر مسلمان واجب بود كه در هر ركعت از نماز سورهء فاتحة الكتاب را با مقدارى از قرآن بخواند . و بايد از بر بخواند ، و آنكس كه از همه بيشتر قرآن را از بر داشت ، او امام جماعت مىشد ؛ زيرا پيامبر اكرم به آنها گفته بود : ليؤمّكم أقرؤكم . « آنكس از ميان شما امام جماعت براى شما مىشود كه قرائتش بيشتر و بهتر باشد ! يعنى به قرآن عالمتر باشد . » و بدين ترتيب مردم به حفظ قرآن ترغيب مىشدند .
بنابراين هريك از سورههاى قرآن را افراد كثيرى از مسلمانان كه به شمارش در نمىآمد ، در عربستان از بر داشتند ، و يا نوشته بودند . مثلا سورهء يس را ده هزار نفر ، و سورهء الرّحمن را بيست هزار نفر ، و سورهء حمد را چند ميليون نفر ، و سورههاى بزرگتر مانند بقره را كمتر ؛ و بالأخره هيچ سورهاى نبود كه مردم از بر نداشته باشند .
مردم نيز مختلف بودند . به هر مقدارى از سورهها را كه حفظ داشتند ، به همان مقدار داراى قرآن بودند . مثلا جماعتى ده سوره داشتند ، و جماعتى پنجاه سوره ؛ و چندين نفر بودند كه تمام قرآن را از حفظ داشتند و يا نوشته بودند ، و به تمام قرآن علم داشتند ؛ مانند أمير المؤمنين عليه السّلام و ابىّ بن كعب و عبد الله بن مسعود . « 1 »
هامش
( 1 ) - حضرت علّامهء طباطبائى قدّس سرّه در كتاب « قرآن در اسلام » طبع دار الكتب الإسلاميّة ، ص 120 فرمودهاند : « در زمان حيات پيغمبر اكرم صلّى الله عليه و آله و سلّم