لشكر اسلام غير از افرادى را كه كشته شدهاند ، در صورت عدم انعقاد پيمان و معاهدهء جنگى ، به عنوان استعباد و اسارت تصرّف مىكند ؛ و در تحت نظر و رأى دولت اسلام به تربيت دينى و هدايت الهى ايشان همّت مىگمارد . و يا اگر مصلحت بداند بر آنها منّت نهاده آزاد مىكند ، و يا قيمت آنها را از ايشان به عنوان فدية و عوض آزادى اخذ مىكند .
[ أحكام جهاد ، از قتل و اسارت و فديه و نهب و غارت ]
جهاد در اسلام از خصائصى مختصّ به خود برخوردار است . زيرا مانند جنگها و لشكركشىهاى ديگر جنگجويان و يا سلحشوران نيست كه مبناى آن حسّ انتقام و حسد و كينه و بلندپروازى و استكبار و انانيّت و خودمحورى ، و يا توسعه و گسترش در خاك و بدست آوردن جواهرات و اموال و نفوس باشد ؛ بلكه يك امر مقدّس شرعى ، و يك نيايش حقيقى به درگاه حضرت ايزدى است كه نه تنها اين گونه نيّتها و قصدها در آن موجود نمىباشد ، بلكه ضرر هم دارد ، و بر اساس عبادت بودن اين عمل ، مضرّ به پيكرهء آنست و موجب فساد و عدم قبولى آن هم مىگردد .
در جهاد اسلام ، لشكر اموال خود را از دست مىدهد ، و مخارج اياب و ذهاب را متحمّل مىشود ، و افرادش در معركهء كارزار كشته مىشوند و در خاك و خون غوطه مىخورند ، و جريح و زخمى بسيار دارد ؛ فقط و فقط به نيّت ارشاد
هامش
- مىكند ، بجاى جنگ و قتال ، مقدارى مال از ايشان اخذ مىكند .
و اگر تو مقارنه و مقايسه بيندازى ميان معاملهاى كه مسلمين در دولتهايشان با يهود و نصارى كرده و مىكنند ، و معاملهاى كه نصارى در دولتهايشان با مسلمين كرده و مىكنند ، روشن خواهد شد كه تا چه درجه مسلمين اهل گذشت و تسامح مىباشند و چقدر گذشت و تسامح در نصارى ناياب است ! تا اينكه حقّا صحيح است كه مسلمين با تشريع فقهايشان كه در دورهء اوّل بودهاند دربارهء معاملهء با اهل ذمّه ، و يا تطبيق آن بر ايشان در عصرهاى مختلفه ، افتخار كنند . »