اين جريان ادامه داشت تا در سنهء 1833 بردهدارى را در بريتانيا الغاء كردند ، و دولت انگليس به كمپانيهاى بردهفروشى مبلغ بيست ميليون ليره ، قيمت بردگانى را كه از آنها خريده بود ( از غلامان و كنيزان ) و آزاد كرده بود پرداخت نمود . و در اين واقعه هفتصد و هفتاد هزار و سيصد و هشتاد تن ( 770380 ) برده آزاد شدند .
در آمريكا بعد از مجاهدات شديدى كه اهالى آنجا نمودند ، در سنهء 1862 بردگى را الغاء كردند .
آمريكاى شمالى با آمريكاى جنوبى در كيفيّت و غرض بردهدارى با هم فرق داشتند . اهالى آمريكاى شمالى ، غلامان و كنيزان را فقط به جهت تجمّل نگه مىداشتند ؛ و امّا آمريكاى جنوبى معظم مشاغلشان كشت و زرع بود و نياز مبرم به كارگر داشتند ، فلهذا غلامان را گرفته و استثمار نموده ، از دسترنجشان مزارع خود را آباد مىكردند ، و بدين جهت از قبول آزادى تامّ بردگان ، خود را در مضيقه مىيافتند .
و پيوسته ، كمكم بردهدارى در كشورى بعد از كشورى ملغى مىشد ، تا قرار داد بروسل در سنهء 1890 ميلادى ، حكم الغاء سنّت بردگى را نمود و دولتها امضا كردند ، و اين حكم در كشورها جارى شد و نظام بردگى در دنيا برچيده شد و ميليونها نفوس آزاد شدند . - آنچه را كه ذكر كردند ، ما ملخّصش را در اينجا آورديم .
و اگر تو با نظر دقيق و رأى ثاقب خود بنگرى ، خواهى ديد كه : اين مجاهدات طولانى و اين مشاجرات عظيم و در پى آمد آن ، وضع قوانين الغاء و انفاذ اين حكم در دنيا ؛ همگى در اطراف نظام بردهدارى از راه بردهگيرى بواسطهء غلبه و يا از راه ولايت آباء بر فرزندان و بر زنان بوده است . شاهد اين گفتار آنكه : قسمت معظم اين بردگان و يا اگر مىخواهى بگو : تمام اين بردگان ، از
نور ملكوت قرآن از قسمت أنوار الملكوت (فارسى) — صفحة 87
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص٨٧