مطلب آنست كه ما در تاريخ يهود نظير عمارتهاى بلندى را كه در مصر معمول بوده است ، شبيه اهرام و يا عمارتهاى تاريخى آشور نمىيابيم . زيرا اين گونه ساختمانها بر دوش بردگان ، و از اعمال شاقّهء آنان بوده است .
روميان و يونانيان از همهء امّتها به بردگانشان بيشتر سخت مىگرفتند ، و شدّتهاى فراوانى داشتند .
[ تاريخ و كيفيّت آزادى بردگان ]
پس از قسطنطين در روم شرقى نظريّهء اعلام آزادى بردگان شيوع يافت ، تا در قرن سيزدهم ميلادى رقّيّت و بردگى را الغا نمودند . و ليكن در روم غربى به شكل ديگرى باقى ماند ، و آن بدين صورت بود كه مزارع را با كشاورزان آن مىفروختند ، چون زراعت از شغلهاى بردگان بود ؛ و ليكن اعمال اجباريّه را از ميانشان برداشتند ، و تحميل كارهاى جبرى به آنها نمىنمودند .
بردهگيرى در معظم از ممالك اروپا دائر بود تا سنهء 1772 ميلادى . و قدرى زودتر از اين تاريخ معاهدهاى بين دو دولت انگليس و اسپانيا به امضا رسيد كه : انگليس در هر سال چهار هزار و هشتصد نفر از بردگان آفريقا را براى آنها تا مدّت سى سال بياورد ، براى آنكه دولت انگليس آنها را به اسپانيائيها بفروشد ، در برابر وجه هنگفت و مبالغ خطيرى كه از اسپانيائيها اخذ كند .
افكار عمومى مردم انگليس در سنهء 1761 عليه نظام بردهدارى و استعباد هيجان نمود . و زودتر از همهء طوائف آنجا ، طائفهء لرزان كه مذهبى بودند عليه اين نظام قيام نمودند ، و پيوسته دنبال اين امر را داشتند تا در سنهء 1772 مادّهقانونى وضع كردند كه : هركس در زمين بريتانيا داخل شود آزاد است .
در سنهء 1788 بعد از بحث دقيق و تفتيش اكيد كشف شد كه انگليس در هر سال يكصد هزار برده تنها به آمريكا مىفروشد ، كه همهء آنها را از آفريقا به آمريكا مىكشاندند . و مقدارى را كه انگليس بطور كلّى در هر سال از بردگان مىفروخته و معامله مىنموده است ، دويست هزار نفر بوده است .