فرض وجود حقيقت محال است .
و اين بحث را اساتيد عظام در اصول فقه بطور مشروح نمودهاند كه :
انشاء در مقابل إخبار عبارت است از : ايجاد و ابداع و خلق در عالم ذهن .
همچنانكه ما مىتوانيم در بعضى از موارد چيزى را در خارج ايجاد كنيم و لباس هستى و تحقّق بخشيم ، همچنين مىتوانيم عين آن امر خارجى را در ذهن انشاء و ايجاد كنيم ، و حكم قطعى به وجود آن در خارج بنمائيم .
در معاملات ، فروشنده كه مىگويد : اين را به تو فروختم به مبلغ فلان ، معنايش اينست كه : در عالم اعتبار اين چيز را به تو ردّ كردم و ملك تو نمودم و تحويل و نقل دادم ؛ در برابر آنكه فلان مبلغ نيز در اين اعتبار و انشاء به ملك و تحويل من درآيد . و مثل اينكه اين نقل و تحويل در خارج صورت گرفته است و من در عالم ذهن و اعتبار خود ، اين امر خارجى را ايجاد كردهام و تحقّق بخشيدهام . عقلاء و شرع هم بر اين اعتبار ، يعنى تحقّق خارجى در عالم وهم و خيال صحّه نهادهاند .
در صيغهء نكاح كه زن به مرد مىگويد : أنكحتك نفسى يعنى در عالم اعتبار ، من خودم را در خارج ، فراش تو قرار دادم ؛ و تو را به آميزش و وطى با خود در آوردم ! مرد هم كه قبول مىكند ، همين معنى را قبول مىنمايد .
با اين صيغه ، نكاح خارجى صورت مىگيرد ، نه نكاح تخيّلى و ذهنى .
بنابراين ، انشاء صيغهء نكاح كه امرى است اعتبارى ، اعتبارى است كه ذهن براى خارج مىكند ؛ و در عالم اعتبار زن واقعا و حقيقة خود را موطوئهء مرد در خارج قرار مىدهد . بايد در موقع اجراى صيغهء نكاح متوجّه اين معنى بود زيرا النّكاح به معناى وطى است ؛ نه به معناى عقد .
حاكم شرع با آنكه ماه را در اوّل شب اوّل ماه نديده است ، وقتى با وجود شكّ ، از قرائن خارجيّه و يا شهادت دو مرد عادل ، حكم به دخول ماه مىكند
نور ملكوت قرآن از قسمت أنوار الملكوت (فارسى) — صفحة 524
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص٥٢٤