رياست را در آنان متمركز نمود . و اين امر به جنگهاى عمومى جهانى كشيده شد . و مردم به دو دستهء ثروتمند و خوشبخت ، و فقير و بدبخت منقسم شدند ، و جدائى ميان اين دو دسته واضح و آشكار شد . در اين صورت آشوب و بلوائى رخ داد كه كوهها پاره پاره شدند و زمين متزلزل شد و عالم انسانيّت مورد تهديد انهدام قرار گرفت ، و دنيا خراب شد .
ثُمَّ كانَ عاقِبَةَ الَّذِينَ أَساؤُا السُّواى
. « 1 » « و پس از آن ، عاقبت امر مردم بدكردار ، به بدى و تباهى منجرّ شد . » و إن شاء الله تعالى براى تو دربارهء امر ربا و تولّى اعداء دين از ملاحم و پيشگوئيهاى قرآن مطالبى بدست خواهد آمد . » « 2 »
[ إفادات علّامهء طباطبائى در عموميّت مفاد « فَلَهُ ما سَلَفَ وَ أَمْرُهُ إِلَى اللَّهِ »
]
« و بدانكه امر اين آيه عجيب است ، زيرا گفتار خدا :
فَمَنْ جاءَهُ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّهِ فَانْتَهى فَلَهُ ما سَلَفَ وَ أَمْرُهُ إِلَى اللَّهِ وَ مَنْ عادَ فَأُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ
. با آنچه را كه از تسهيل و تشديد مشتمل و متضمّن است ، حكمى است كه اختصاص به ربا ندارد ، بلكه حكمى است عمومى كه شامل جميع معاصى كبيرهء مهلكه مىشود . و مفسّرين در بحث از معنى و مفادش كوتاهى نمودهاند ، چون فقط در اين آيه ، به بحث از خصوص مورد ربا از جهت عفو و گذشت نسبت به امور واقع شده و گذشته ، و رجوع و بازگشت امر به سوى خدا دربارهء كسى كه موعظه در او اثر كرده و دست از رباخوارى برداشته است ، و از خلود عذاب دربارهء كسى كه بعد از موعظهء خدائى به ربا خوردن خود ادامه داده است ؛ اكتفا و اقتصار كردهاند . با آنكه همچنانكه
هامش
( 1 ) - آيه 10 ، از سورهء 30 : الرّوم :ثُمَّ كانَ عاقِبَةَ الَّذِينَ أَساؤُا السُّواى أَنْ كَذَّبُوا بِآياتِ اللَّهِ وَ كانُوا بِها يَسْتَهْزِؤُنَ.
( 2 ) - « الميزان فى تفسير القرءان » ج 2 ، ص 432 و 433