عصرهاى بعدى و دورانهاى ديگر نيز مىشود . » « 1 » « و از اينجا واضح مىشود كه : مراد از رسيدن موعظهء خداوندى ، بلوغ حكمى است كه خداوند آن را تشريع نموده است . و مراد از منتهى شدن و دست كشيدن ، توبه و ترك فعلى است كه خداوند نهى نموده است ، بهطورىكه نهى خداوند در وى اثر كرده باشد و بدين جهت دست بازداشته باشد . و مراد از ما سلف لهم ( آنچه را كه گذشته است براى آنهاست ) اينست كه حكم بر آنها عطف نمىشود و شامل نمىگردد در مورد كارهائى را كه قبل از زمان بلوغ حكم انجام دادهاند . و مراد از
فَلَهُ ما سَلَفَ وَ أَمْرُهُ إِلَى اللَّهِ
تا آخر آيه اينست كه عذاب جاودانه كه بر آن ، قول خداوند :
وَ مَنْ عادَ فَأُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ
دلالت دارد ؛ بر آنان حتمى و قطعى نيست ، فعلى هذا آنها نسبت به كارهائى كه سابقا نمودهاند و گناهانى را كه مرتكب گشتهاند ، از وقوع در اين مهلكه رها و خلاص مىباشند . و ليكن اين جهت بر ايشان باقى است كه امرشان موكول به خداست ؛ چه بسا آنان را در بعضى از احكام رها سازد و جريمه و كفّارهاى ننويسد ، و چه بسا حكمى را كه بواسطهء آن تدارك مافات شود بر آنان مقرّر و مقدّر فرمايد . » « 2 »
[ لطائف آيات وارده در حرمت ربا به نظر آية الله علّامهء طباطبائى ( قدّه ) ]
« يَمْحَقُ اللَّهُ الرِّبا وَ يُرْبِي الصَّدَقاتِ ؛
محق عبارت است از تحليل رفتن و نقصان چيزى رفته رفته و تدريجا رو به فنا و زوال گذاشتن . و إرباء به معناى نموّ دادن است . و أثيم به معناى حامل إثم است كه معناى آن گفته شد .
در اين آيه بين دو فقرهء إرباء صدقات و محق ربا مقابله داده شده است .
( يعنى به همان ميزانى كه صدقات موجب نموّ و رشد و زيادى و بركت
هامش
( 1 ) - « الميزان » ج 2 ، ص 442
( 2 ) - همان مصدر ، ص 443