« پروردگار تو كسى است كه موجودات را اوّلا آفريد ، و سپس تعديل و تسويه و صورتبندى كرد . و كسى است كه براى هر موجودى غايتى و هدف مشخّصى مقدّر كرد ، و سپس او را به سوى آن غايت هدايت نمود . » بنابراين انسان نيز مانند سائر انواع مخلوقات ، با فطرتى سرشته و با خميرهاى آفريده شده است كه وى را به سوى تتميم نواقص و رفع حوائجش رهبرى مىنمايد ؛ و منافع و مضارّ و منجيات و مهلكاتش را در زندگى دنيا نشان مىدهد . خداوند مىگويد :
وَ نَفْسٍ وَ ما سَوَّاها * فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْواها .
« 1 » « و سوگند به نفس انسان و آنكه او را تسويه نمود و خلقتش را بيار است ، و سپس راه فجور و فسق و تعدّى ، و نيز راه تقوى و پاكى و طهارت را به او الهام كرد . » و علاوه بر اين ، انسان مجهّز است به جهازى كه آن اعمالى را كه بر عهدهء اوست بجاى آورد ، و آن را مقصود خود قرار داده ، تمام كند . خداوند مىگويد :
ثُمَّ السَّبِيلَ يَسَّرَهُ .
« 2 » « و سپس خداوند ، سلوك راه تكامل را براى وى آسان نمود . » بناء علىهذا انسان داراى فطرت و سرشت خاصّى است كه وى را به سنّت مخصوصى و به راه مشخّص و معيّنى در حيات و زندگى رهبرى مىنمايد ، و آن فطرت داراى غايت معيّن و مشخّص است كه فقط انسان بايد از آن راه برود و به آن غايت برسد . اينست معناى
فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها .
هامش
( 1 ) - آيه 7 و 8 ، از سورهء 91 : الشّمس
( 2 ) - آيه 20 ، از سورهء 80 : عبس