و استاد ما ( صدر المتألّهين شيرازى قدّس الله سرّه ) فرموده است : معناى تواضع للحقّ آنست كه : بندهء خدا براى خودش هيچ وجودى و قوّتى و تبدّل و تغيّرى نبيند مگر به حقّ سبحانه و به قوّهء حقّ و به حول و قدرت او ؛ و ببيند و مشاهده نمايد كه هيچ حول و قوّهاى نيست ، نه براى او و نه براى غير او مگر به الله تبارك و تعالى .
و در حديث نبوى وارد است : من تواضع للّه رفعه الله .
« كسى كه براى خداوند فروتنى و شكستگى كند خداوند او را بالا مىبرد و عاليقدر مىگرداند . » بنابراين چون بندهء خدا با مرگ ارادى ، پيش از مرگ طبيعى ، از خودش و نفسانيّتش بيرون شود و فانى گردد ، در اين صورت باقى به بقاء خدا خواهد بود .
آنگاه ملّا صدرا فرموده است : اينست مراد از گفتار حضرت كه : تكن أعقل النّاس « عاقلترين مردم خواهى بود » زيرا عاقلترين مردم انبياء و اولياء هستند ، و پس از آنها ، هركس كه به روش و آداب و سيره و منهاج آنها شباهتش بيشتر باشد . » « 1 » و در شرح و بيان فقرهء : فمن عقل عن الله اعتزل أهل الدّنيا و الرّاغبين فيها « پس كسى كه تعقّلش از خدا باشد ، از اهل دنيا و رغبتكنندگان به دنيا ، كنار مىشود . » فرموده است :
« يعنى به مرتبهاى برسد كه علومش را از خداوند بدون واسطهء تعليم بشرى در هر امرى اخذ كند . و معناى اعتزال و دورى از دنيا و ابناء دنيا آنست كه : رغبتى براى وى نسبت به دنيا و اهلش باقى نماند ، و تمام رغبتش به خداوند و نعيم ابدى و لذّات روحانى و التذاذات ربوبى باشد .
هامش
( 1 ) - « وافى » ج 1 ، ص 97