[ جابر بن حيّان ، ذو النّون مصرى و أبو زكريّاى رازى ، پايهگذاران علم شيمى هستند ]
أبو زكريّاى رازى الكحل را كه امروز آن را با همان اسم الكل
ALCOHOL
مىنامند و همان اسم الكحل است ، از تقطير موادّ قندى و نشاستهاى كشف كرد ؛ كه مىدانيد كه : با كشف اين مادّه فصل جديدى در طبّ و داروسازى گشوده شد . و ديگر جوهر گوگرد را كه اسيد سولفوريك است ، از تجزيهء زاج سبز كه سولفات دوفر مىباشد كشف كرد . و مىدانيد كه : اين هم مادر صنايع شد و به اسم زيت الزّاج و امّ الصّنائع ناميده شد . « 1 » دانشمندان ما با همان قرع و انبيقها و با همان دمس و كلسها بسيارى از موادّ شيميائى را از قبيل نيترات دارژان كه همان سنگ جهنّم است و سوبليمه اكال ، پطاس ، أملاح آمونياك ، جوهر شوره ، شوره ، كربنات دوسود كه همان قليا است ، انتيمون ، و دهها موادّ ديگر كه در شيمى امروز جزو اصول محسوب مىشود ، بدست آوردند . « 2 »
هامش
- حكماى قرن سوّم هجرى است . و از كثرت شهرت مستغنى از توصيف است . بسيارى تولّد وى را در سنهء 225 و وفات او را در شهر شعبان 313 و يا 320 ذكر كردهاند .
( 1 ) - « شرح حال و مقام محمّد زكريّاى رازى ، پزشك نامى ايران » تأليف دكتر محمود نجمآبادى ، ص 55 و ص 57
( 2 ) - دانشمندان مغرب زمين اعتراف دارند كه علاوه بر موادّ مذكور ، موادّ ديگرى از قبيل اسيدنيتريك ، هيدروكلريك ، كلريد سولفوريك ، تيزاب سلطانى ، تيزاب فاروق ، جوهر نشادر و نمك نشادر ، اكتشافش از مسلمين است . تيزاب سلطانى مركّب از جوهر گوگرد و شوره مىباشد . و خاصيّت آن تحليل طلاست ، در صورتى كه هريك از آنها جداگانه در طلا نمىتواند أثرى داشته باشد .
گوستاو لوبون در « تمدّن اسلام و عرب » باب پنجم ، فصل دوّم شيمى ، ص 626 و 627 گويد : « عرب در شيمى معلوماتى كه از يونان حاصل نمود ، محدود بوده است و موادّ مهمّهاى كه يونانيان از آنها بىاطّلاع بودهاند مثل تيزاب سلطانى ، الكل ، جوهر گوگرد ، تيزاب فاروق و غيره تماما از ايجاد و اكتشافات مسلمين مىباشد ؛ آنها عمل تقطير و غيره