و امّا استدلال شما به آيه مباركه :
إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهِيمَ وَ آلَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمِينَ .
« 1 » « تحقيقا خداوند برگزيد آدم را ، و نوح را ، و آل ابراهيم را ، و آل عمران را ؛ بر جهانيان . » بدين تقريب كه : اصطفاء ، انتخاب چيز پاك و مرغوب است ؛ و اين انتخاب در صورتى صادق است كه جماعتى بوده باشند تا آنكه برگزيده شده ، از ميان آنها برگزيده شود و برتر و اشرف قرار گيرد ؛ همچنانكه خداوند نوح و آل عمران و آل ابراهيم را از ميان قومشان برگزيد . و لازمهء اين مطلب آنست كه با آدم ، قومى غير از وى وجود داشته باشند تا خداوند او را از بين آنها برگزيند و انتخاب نمايد ، و بر آنها ايثار دهد و برتر و مهمتر بداند . و آنها غير از انسان اوّلين دورهء قبل از آدم - كه مجهّز به جهاز تعقّل نبودهاند - نتواند بوده باشد ؛ كه آدم از ميان آنها اختيار شد و مجهّز به تجهيز عقل كامل گرديد .
پاسخش همانست كه حضرت استاد قدّس سرّه دادهاند ؛ و آن اينست كه :
« العلمين در اين آيه ، جمع است و الف و لام دارد . و اين كلمه مفيد عموم است كه بر عامّهء مردم ، تا روز بازپسين منطبق است .
بنابراين ، اين افراد شمرده شده در آيه بر جميع معاصران خود و بر جميع افرادى كه تا روز قيامت مىآيند ، برتر و مهمتر و منتخب مىباشند . مثل قوله تعالى :
وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعالَمِينَ
. « 2 » « و ما تو را نفرستاديم مگر رحمت براى همهء جهانيان . » چه معاصران و چه مردمى كه بعدا مىآيند تا روز
هامش
( 1 ) - آيه 33 ، از سورهء 3 : آل عمران
( 2 ) - آيه 107 ، از سورهء 21 : الأنبياء