« اگر حكّام و امرائى كه بر ما حكومت مىكنند حقّ ما را ندهند ولى حقّ خودشان را تامّ و تمام بستانند ، در اين صورت وظيفهء ما چيست ؟ ! رسول خدا از او إعراض كردند و جواب او را ندادند . دو مرتبه سؤال كرد ؛ رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم فرمود : بشنويد و إطاعت كنيد ! آنها عهده دار تكليف خود هستند و شما هم عهده دار تكليف خودتان هستيد . »
روايت چهارم : از مقدام است كه رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم فرمود : أطيعوا امَرَآءَكُمْ ما كانَ ؛ فَإنْ أمَروكُمْ بِما حَدَّثْتُكُمْ بِهِ فَإنَّهُمْ يُؤْجَرونَ عَلَيْهِ وَ تُؤْجَرونَ بِطاعَتِكُمْ . وَ إنْ أمَروكُمْ بِشَىْءٍ مِمّا لَمْ ءَامُرْكُمْ بِهِ فَهُوَ عَلَيْهِمْ ، وَ أنْتُمْ مِنْهُ بُرَءَآءُ .
« إطاعت كنيد از امراء خود به هر نحوى كه بوده باشند ( هر أمرى كه به شما بكنند إطاعت آنها لازم است ) . اگر شما را أمر كردند طبق آن چيزى كه من براى شما بيان كردم ، آنها ثواب مىبرند بواسطهء اينكه درست بيان كردند و طبق سنّت من عمل كردند ؛ و شما هم ثواب مىبريد چون از آنها إطاعت كرديد . أمّا اگر آنها شما را أمر كنند به چيزى كه شما را به آن أمر نكردم ، اين گناه به عهدهء خود آنهاست و شما از عهدهء مسؤوليّت پاك ، و از مؤاخذه برى هستيد . »
ذَلِكَ بِأَنَّكُمْ إذا لَقِيتُمُ اللَهَ قُلْتُمْ : رَبَّنا ! لا ظُلْمَ . فَيَقولُ : لا ظُلْمَ . فَيَقولونَ : رَبَّنا أرْسَلْتَ إلَيْنا رُسُلا فَأَطَعْنَاهُمْ بِإذْنِكَ ؛ وَ اسْتَخْلَفْتَ « 1 » عَلَيْنا خُلَفآءَ فَأَطَعْناهُمْ بِإذْنِكَ ؛ وَ أمَّرْتَ عَلَيْنا أُمَرآءَ فَأَطَعْناهُمْ . قالَ : فَيَقولُ : صَدَقْتُمْ ، هُوَ عَلَيْهِمْ وَ أنْتُمْ مِنْهُ بُرَءآءُ ! « 2 »
« علّت اينكه شما از أعمال آنان برى هستيد و گناهى بر عهدهء شما نيست
هامش
( 1 ) علّامهء أمينى ( ره ) در تعليقه گويد : هَذا افْتِرآءٌ عَلَى اللَهِ ! إنَّ اللَهَ قَطُّ لَمْ يَسْتَخْلِفْ وَ لَمْ يَأْمُرْ عَلَى الامَّةِ اولَئِكَ الْخُلَفآءُ وَ الامَرآءُ . وَ إنَّما هُمْ خِيَرَةُ امَّتِهِمْ ؛ وَ الْشُّكْرُ وَ الْعَتْبُ عَلَيْها مَهْما صَلَحوا أَو جاروا .
( 2 ) « الغدير » ج 7 ، ص 138 ؛ از « سنن بيهقى » ج 8 ، ص 159