روايات و نصايح متقنه در مذّمت حبّ جاه و خودپسندى و مدح مردم
همچنين ابن أبى الحديد در شرح همين خطبه گويد : قالَ النَّبِىُّ صَلَّى اللَهُ عَلَيْهِ وَ ءَالِهِ : لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنْ كَانَ فِى قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ كِبْرٍ « 1 » « رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم فرمود : در بهشت داخل نمىشود آن كسى كه در دلش به اندازهء سنگينى يك دانه تكبّر وجود داشته باشد . »
وَ قَالَ صَلَّى اللَهُ عَلَيْهِ وَ ءَالِهِ ( وَ سَلَّمَ ) : لَوْلَا ثَلاثٌ مُهْلِكَاتٌ لَصَلُحَ النَّاسُ : شُحٌّ مُطَاعٌ ، وَ هَوًى مُتَّبَعٌ ، وَ إعْجَابُ الْمَرْء بِنَفْسِهِ « 2 » .
« رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم فرمود : اگر سه چيز نبودند كه اينها مردم را به هلاكت بيفكنند ، همهء مردم به صلاح در مىآمدند : يكى حرص است ؛ آن حرصى كه در باطن إنسان است و مُطاع است . يعنى إنسان از آن حرص تبعيّت و فرمانبردارى مىكند ؛ حرصى كه آمر و فرمانده در وجود خود اوست . و يكى هواى نفس است در صورتى كه از او متابعت بشود . و يكى هم اينكه إنسان خودش را بزرگ بپندارد و كارهايش موجب عُجب و شگفت او بشود . »
نيز مىگويد : رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم فرمود : احْثُوا فِى وُجُوهِ المَدَّاحِينَ التُّرَابَ . « 3 »
« اگر كسى در برابر شما شروع به مدح و تعريف شما نمود در چهرهء او خاك بپاشيد » . وَ كانَ يُقالُ : إذا سَمِعْتَ الرَّجُلَ يَقولُ فيكَ مِنَ الْخَيْرِ ما لَيْسَ فيكَ ، فَلا تَأْمَنْ أنْ يَقولَ فيكَ مِنَ الشَّرِّ ما لَيْسَ فيكَ . « 4 »
« گفته شده : اگر شنيدى كسى دربارهء تو چيزهاى خوبى را بگويد كه در تو نيست ، إيمن مباش از اينكه دربارهء تو بگويد چيزهاى بدى را كه در تو نيست » .
وَ كانَ يُقالُ : لا يَغْلِبَنَّ جَهْلُ غَيْرِكَ بِكَ ، عِلْمَكَ بِنَفْسِكَ . « 5 »
« گفته شده : تو كه از خود و علم خود و نفس خود اطّلاع دارى و مقدار و
هامش
( 1 ) همان مصدر ، ص 103
( 2 ) همان مصدر ، ص 103
( 3 ) همان مصدر ، ص 103
( 4 ) همان مصدر ، ص 103
( 5 ) همان مصدر ، ص 103