مستكبران قرار گيريد !
اين أفرادى كه به نفس خود ظلم كردند و ملَئكهء قبض روح ، آنها را بيرون مىكنند ، جايگاهشان جهنّم است و بد بازگشتى است جهنّم . مگر آن أفرادى از زنان يا مردان يا فرزندانى كه مورد استضعاف قرار گرفتند و نميتوانند مهاجرت كنند . خودشان قدرت ندارند ، قوّهء فكرى و قوّهء مالى ندارند ، قوّهء بدنى ندارند . نه مىتوانند براى خروج از زىّ كفر و لواء كفر حيلهاى كنند ، و نه مىتوانند براى فرار و هجرت راهى پيدا كنند . اينها مستضعفين هستند نه آن گردنكشان و أفراد با علم و درايت كه مىگويند :
كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ
. آنها كه قدرت بر مهاجرت دارند مستضعف نيستند ؛ مستضعف آن كسانى هستند كه قدرت بر مهاجرت ندارند :
لا يَسْتَطِيعُونَ حِيلَةً وَ لا يَهْتَدُونَ سَبِيلًا
. اميد است كه خداوند علىّ أعلى از آنها بگذرد ، و خداوند عفوّ و غفور است .
و كسى كه در راه خدا هجرت كند ،
يَجِدْ فِي الْأَرْضِ مُراغَماً كَثِيراً وَ سَعَةً
، در روى اين زمين مُراغَم كثيرى مىيابد . چه تعبير عالى فرموده است ! « مُراغَم » يعنى جاهاى بسيارى را كه در آنجا مىتواند دماغ كفر را به خاك بمالد و دشمنان و أبطال را روى زمين بيندازد و شمشير دست بگيرد و شجعان روزگار كه با دين و ناموس او نظر سوء داشتهاند به خاك و خون بكشد .
نبايد در مكّه ماند و گفت : ما نمىتوانيم از دين خود دفاع كنيم ؛ آزادى نداريم ، زيرا كه در تحت ولايت رؤساى قريش هستيم و اينها چنين و چنان ميكنند . خدا ميگويد : حركت كن ، بيرون بيا و از آن حيطه خارج شو . بيا در اين زمين واسع پروردگار و مراغم كثير آنجا با آزادى كامل دين خود را إبراز و إظهار كن . نماز خود را بلند بخوان ، أمر به معروف و نهى از منكر كن .
رَغم ، يعنى به خاك ماليدن ؛ مُراغَم ، يعنى آن مكانهائى كه إنسان مىتواند به تمام معنى از حقّ خود دفاع كند و به مطلوب و منظور خاصّ خود برسد . پس تا إنسان هجرت نكند فائده ندارد ؛ مگر كسانى كه نميتوانند هجرت