خود را تنها به أمير المؤمنين عليه السّلام مىگفتند . ما از فريقين روايات متواتره داريم كه رسول خدا أسرار خود را فقط به آن حضرت ، و نيز به بعضى از أصحاب خاصّ خود مثل سلمان كه او هم صاحب سرّ بود ، مىفرمودند .
در روايت است كه مُدركات سلمان بالاتر از أبوذرّ ، و مقام توحيدش دقيقتر بوده است ؛ آن توحيدى كه او إدراك كرده بود أبوذرّ با تمام آن مقامات و درجات و صدقش إدراك نكرده بود . نه اينكه مرد خائنى بود ، و يا اينكه مرد دروغگوئى به حساب مىآمد ؛ بلكه به تمام معنى الكلمه از خواصّ حضرت رسول خدا صلّى الله عليه و آله بود ؛ أمّا ظرفيّت و گنجايشش به اندازهء سلمان نبود . بدين معنى كه : آن مقدارى از معارف كه رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم در درون ذهن و وجود نفسانى او ميتوانست بريزد ، تا حدّ محدودى بود ؛ ولى سلمان ظرفش وسيعتر بود ، و به مطالب بالاترى از عرفان رسيده بود كه إدراك آن حال براى أبوذرّ غير قابل قبول بود . يعنى اگر سلمان مطالب خود را به أبوذرّ مىگفت ، أبوذرّ آن را ردّ كرده مىگفت : تو مشركى ! تو كافرى ! اين كلام تو كفر است ! لَوْ عَلِمَ أَبُوذَرٍّ مَا فِى قَلْبِ سَلْمَانَ لَقَتَلَهُ أَوْ كَفَّرَهُ . « 1 »
هامش
( 1 ) در « وافى » طبع سنگى ، سنة 1324 ، ج 1 ، ص 8 ؛ و طبع حروفى اصفهان ، ج 1 ، ص 11 گويد : وَ قَالَ سَيِّدُ الْعَابِدِينَ وَ زَيْنُهُمْ صَلَواتُ اللَهِ عَلَيْهِ : لَوْ عَلِمَ أَبُو ذَرٍّ مَا فِى قَلْبِ سَلْمَانَ لَقَتَلَهُ ؛ وَ فِى رِوَايَةٍ لَكَفَّرَهُ . در « بحار الانوار » از طبع كمپانى ، ج 6 ، ص 754 ؛ و از طبع حروفى حيدرى ، ج 22 ، ص 343 ، حديث 53 ، از « كافى » از أحمد بن إدريس ، از عمران بن موسى ، از هرون بن مسلم ، از مسعدهء بن صدقهء ، از حضرت إمام جعفر صادق عليه السّلام روايت كرده است كه فرمود : روزى در نزد حضرت علىّ بن الحسين عليهما السّلام از تقيّه سخن به ميان آمد ، فَقَالَ : لَوْ عَلِمَ أَبُوذَرٍّ مَا فِى قَلْبِ سَلْمَانَ لَقَتَلَهُ ، وَ لَقَدْ ءَاخَى رَسُولُ اللَهِ بَيْنَهُمَا ؛ فَمَا ظَنُّكُمْ بِسَآئِرِ الْخَلْقِ ؟ ! إنَّ عِلْمَ الْعُلَمَآء صَعْبٌ مُسْتَصْعَبٌ ، لَا يَحْتَمِلُهُ إلَّا نَبِىٌّ مُرْسَلٌ أَوْ مَلَكٌ مُقَرَّبٌ أَوْ عَبْدٌ مُؤْمِنٌ امْتَحَنَ اللَهُ قَلْبَهُ لِلإيمَانِ . فَقَالَ : وَ إنَّمَا صَارَ سَلْمَانُ مِنَ الْعُلَمَآء لِانَّهُ امْرُوٌ مِنَّا أَهْلَ الْبَيْتِ ؛ فَلِذَلِكَ نَسَبْتُهُ إلَى الْعُلَمَآء . « اصول كافى » ج 1 ، ص 401 ؛ و عين اين متن را با تفاوت « فَلِذَلِكَ نَسَبَهُ إلَيْنَا » در « بصآئر الدّرجات » ص 8 آورده است .